Werelddag van de Persvrijheid, 2018

Vorige blog hebben we ‘het boek’ in het zonnetje gezet. Nu is het de beurt aan een verwant onderwerp, namelijk persvrijheid. In ons land en in andere Europese landen is er grote persvrijheid: we krijgen doorgaans vrijelijk te horen en te zien wat er zoal in ons land en op de wereld gebeurt. Daar zorgen onze journalisten en media voor. We zijn dan ook geneigd het belang van die vrijheid te onderschatten. We zijn gewend kritiek, en soms lof, te horen, lezen en zien over nationaal, provinciaal en lokaal bestuur en over reilen en zeilen in andere sectoren en landen. De informatie die geleverd wordt door vrije media is essentieel voor onze democratie, vooral informatie uit onderzoekjournalistiek. De Panama en Paradise Papers over belastingparadijzen zijn er een goed voorbeeld van. Als je niet weet hoe de vork aan de steel zit, als er geen journalisten en media zijn die kritisch nieuws leveren, hoe kun je dan democratie beoefenen, politiek tegenspel leveren en de regering zo nodig voor het blok zetten? Er zijn aardig wat landen waar deze vrijheid niet bestaat. Journalisten zonder Grenzen (Reporters without Borders) stelt jaarlijks een index van landen op, gerangschikt naar hun persvrijheid. De index voor 2018, onder de titel ‘Haat tegen journalisme bedreigt democratieën’, is net uit. Nederland staat op een eervolle derde plaats. In slechts een vijfde van de wereld geldt totale persvrijheid.

     21%, nog een eind te gaan!

Persvrijheid hangt sterk samen met de bescherming van de media en van journalisten. Dictatoriale en corrupte regeringen, foutief opererende bedrijven, de georganiseerde misdaad en anderen willen vermijden dat hun foute operaties aan het licht worden gebracht en proberen het werk van onafhankelijke journalisten te belemmeren of te verhinderen. In de afgelopen tien jaar zijn er meer dan 800 journalisten en mediapersoneel vermoord en het merendeel ervan waren geen oorlogscorrespondenten. Aanvallen op media personeel worden vaak uitgevoerd in conflictvrije omgevingen door de georganiseerde misdaad, knokploegen, veiligheidspersoneel en zelfs de lokale politie, waarbij journalisten het meest kwetsbaar zijn. Deze aanvallen betreffen zowel moord, ontvoering, intimidatie, illegale arrestatie en opsluiting. De moorden in Slowakije en Malta van journalisten die daar onderzoek naar corruptie deden, zijn recente voorbeelden.

Daphne Caruana Galizia, slachtoffer in Malta

De meeste misbruiken tegen media personeel worden niet onderzocht en bestraft. Deze straffeloosheid houdt de geweldscyclus tegen journalisten en media personeel gaande. De zelfcensuur die daaruit voortvloeit onthoudt informatie aan de samenleving en heeft een negatieve invloed op de persvrijheid. De moorden op journalisten en de straffeloosheid ervan hebben een directe invloed op de pogingen van de V.N. om vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling te promoten.
Gezien het overweldigende politieke en maatschappelijke belang van de persvrijheid moet het niet verbazen dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1993 3 mei als internationale Dag van de Persvrijheid heeft uitgeroepen. Deze Dag dient om bewustzijn te kweken voor het belang van persvrijheid, en regeringen eraan te herinneren hun plicht te vervullen ten aanzien van het gerelateerde artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

UNESCO zal op 3 en 4 mei deze 25ste verjaardag van de World Press Freedom Day organiseren in samenwerking met de regering van Ghana. Het thema dit jaar is: ’De macht onder controle houden: media, rechtvaardigheid en recht’. Het symposium bestrijkt onderwerpen als media en transparantie van het politieke proces, de onafhankelijkheid van de media, de verantwoording van overheidsinstanties naar het publiek, huidige uitdagingen en het veilig stellen van online persvrijheid.
Naast het hoofdgebeuren in Accra worden er zo’n 100 andere evenementen wereldwijd opgezet.
UNESCO onderstreept sinds 1997 jaarlijks de persvrijheid door op deze dag de Guillermo Cano Internationale Prijs voor Persvrijheid uit te reiken. De prijs werd genoemd naar Guillermo Cano Isaza, de redacteur van de Colombiaanse krant El Espectador, die vanwege zijn uitgebreide berichtgeving over de drugsbaronnen in het land op 17 december 1986 werd vermoord in Bogota.

Egyptian photojournalist Mahmoud Abu Zeid, is uitgekozen als de winnaar van de 2018 Press Freedom Prize.

Ook in Nederland wordt de Dag van de Persvrijheid gevierd. In onze grondwet staat artikel 7 bekend als de ultieme vrijheid alles te mogen zeggen en schrijven wat je wil.
De Nederlandse Vereniging van Journalisten (nvj.nl) organiseert op drie mei in

Beeld en geluid, Hilversum

het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum het ‘Festival van het Vrije Woord’ met als thema: ‘Hoe waarborgen we persvrijheid in het digitale tijdperk?’ De Amerikaanse schrijver en journalist Franklin Foer is hoofdspreker op deze Internationale Dag van de Persvrijheid. Hij schreef onder andere het boek ‘Ontzielde Wereld’, waarin hij waarschuwt voor het gevaar van bedrijven zoals Facebook en Google die de democratie bedreigen.

 

Een hoog niveau van persvrijheid zoals in Nederland is een groot goed. Dan is nog alles niet noodzakelijk perfect in de nieuwsvoorziening. Het nieuws moet ook op waarheid berusten en tegenwoordig strooit ‘fake news’ roet in het eten. Verder dienen de media niet alleen onafhankelijk maar ook onpartijdig te zijn. Van het laatste hebben de meeste Nederlandse media last, omdat ze vaak Angelsaksische en Hasbara houdingen en meningen overnemen.
Een probleempje is ook de spreiding van het nieuws: teveel sensatie, te weinig opbouwend, te kortstondige aandacht en selectiviteit van onderwerpen. Waarom bijvoorbeeld is er zelden informatie over het menselijk wel en wee in Rusland in plaats van staats- en systeeminformatie? Dat zou een goede manier om verstandhouding te kweken in plaats van steeds op het land af te geven. Gelukkig hebben we kunnen constateren dat een ander element van nieuwsgaring in Nederland goed werkt zoals we pas gezien hebben met de documenten over het afschaffen van de dividendbelasting: toegang tot officiële documenten.
Laatstelijk is er de band met vrijheid van meningsuiting. Als burgers hebben we toegang tot de media, niet alleen consumptief, maar potentieel ook productief via reacties zoals ingezonden brieven en artikelen. We hebben niet alleen het recht maar ook een zekere verplichting onze meningen uit te dragen. Een goede manier om als burger aan de democratie deel te nemen.

Persvrijheid

Je mag hier zowat alles schrijven en zeggen wat je wilt en over wie je wilt, het Koningshuis, religie, de burgemeester en de buren, in de krant en in boeken, op de televisie en op internet. persvrijheid1
Persvrijheid is essentieel in onze democratische maatschappij. Het is een noodzakelijk goed om de democratie levend te houden, te voorkomen dat progressieve en afwijkende meningen onderdrukt worden. Want er zijn altijd veranderingen in de samenleving, nieuwe belangen en groeperingen die opkomen en die door bestaande belangen de mond gesnoerd zouden kunnen worden.
Soms wordt die vrijheid misbruikt. Zoals bij godslastering en het opzettelijk kwetsen van anderen, vooral hooggeplaatsten. We hebben toch respect voor anderen en verdraagzaamheid als deugden in ons vaandel staan!persvrijheid3
Lang niet alle landen kennen de persvrijheid die we in Nederland hebben. In extreme gevallen is zij de exclusieve spreekbuis voor de regering of andere machtsgroeperingen. De persvrijheid in de diverse landen wordt jaarlijks vergeleken via de  World Press Freedom Index van ‘Reporters Without Borders’. De gegevens voor 2016 zijn eind april gepubliceerd. De index vergelijkt 180 landen op basis van een aantal criteria, inclusief de verscheidenheid aan media, hun onafhankelijkheid, respect voor de vrijheid en veiligheid van journalisten en de institutionele en infrastructurele omgeving waarin de media opereren. De Scandinavische landen staan hoog op de lijst met Finland als kampioen. persvrijheid2

Nederland komt daar direct na als nummer twee. Bravo!

In de wereld in het algemeen is de persvrijheid de laatste jaren flink afgenomen. Gelukkig hebben we tegenwoordig internet, maar in sommige dictaturen is ook internet aan beperkingen onderhevig.
In Nederland en andere West-Europese landen zijn we dus bevoorrecht: praktisch totale vrijheid. We maken er doorgaans goed gebruik van. Maar als de media alle vrijheid hebben om te zeggen wat ze willen, zouden ze aan de andere kant hun verantwoordelijkheden moeten nemen. Het is bekend dat ze vaak op de sensatiezucht van het publiek inspelen voor grotere oplagen of kijkdichtheid. Er wordt bijvoorbeeld overdreven aandacht aan inbraak en misdaad besteed waarbij de burger denkt dat het land steeds onveiliger wordt, terwijl de feitelijke gegevens een andere kant op wijzen. En de nieuwsbulletins op de radio en televisie gaan voor een onevenredig deel over rampen, ongelukken en misdrijven. Bijgevolg zeggen velen dat het slecht gaat in de wereld. Maar er gebeuren enorm veel constructieve dingen, het is maar wat de media verkiezen op te pikken en te publiceren. Wil je meer positief nieuws, bezoek dan eens www.theoptimist.com.
Tegenover rechten van vrijheid staan ook verplichtingen. De media zouden de burger objectief en constructief voor moeten lichten, ook over de internationale politiek. Het blijkt echter dat ze doorgaans aan de leiband van de overheersende politieke en zakelijke machten lopen, ook in Nederland. Behoorlijke bevoordeling van de meningen van westerse landen ten nadele van Rusland en opkomende landen. Wil je eens een andere, derde wereld interpretatie van de internationale toestand, bijvoorbeeld aangaande Oekraïne en het Midden-Oosten, ga dan eens naar Inter Press Services )(www. ipsnews.net).
Het meest wenselijke is zelfstandig, onafhankelijk denken op basis van objectieve gegevens, een eigen te maken kunst!persvrijheid