Eerlijkheid

               Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel!

           Pinnochio’s leugentje

 

Wat is waar? Er zijn diverse typen waarheid: een religieuze waarheid die de mysteries van het leven en van de dood probeert te beantwoorden en een wetenschappelijke waarheid, die bewijzen voor veronderstellingen probeert te vinden op basis van onweerlegbare feiten. Soms staan deze twee waarheidsbenaderingen op gespannen voet, zoals in het ontstaan van het leven, in andere gevallen staan ze naast elkaar of vullen ze elkaar aan. Het lijkt er heden ten dage op dat er nog meer waarheden zijn: persoonlijke waarheden en zelfs fictieve waarheden.

In ons dagelijks leven hebben we continu met waarheid te maken, in het bijzonder in de vorm van integriteit en eerlijkheid. En ook daar ligt het niet simpel. Liegen bijvoorbeeld wijkt af van de waarheid. Toch is het soms wenselijk om een leugentje ‘om bestwil’ te gebruiken om een ander of jezelf uit een benarde situatie te redden. De deontologische ethiek van Immanuel Kant zegt dat je nooit een leugen om bestwil mag gebruiken, zelfs niet als het om een mensenleven gaat. De utilistische ethiek van Jeremy Bentham en John Stuart Mill denkt daar veel soepeler over en heeft als ethische maatstaf het grootste nut voor het grootste aantal mensen. Het lijkt erop dat leugentjes om bestwil een nuttig, zo niet noodzakelijk smeermiddel zijn in de dagelijkse omgang met anderen en dat er weinig of geen objectieve maatstaven voor het gebruik ervan bestaan.

Waarheid en eerlijkheid zijn ook nauw verbonden met integriteit, zich niet laten corrumperen. Corruptie heeft door de geschiedenis heen bestaan en speelt ook nu een niet onbelangrijke rol in het maatschappelijk leven. Er bestaan diverse vormen, variërend van directe omkoperij tot de vagere netwerkcorruptie.

voor wat, hoort wat

Er wordt momenteel ernstig werk gemaakt van het aanpakken van corruptie, in Nederland zelf, en in organisaties als de Europese Unie, de OESO, de Groep van Twintig en de Verenigde Naties. Maatschappelijke verbanden zoals Oxfam/Novib en het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten maken stevige bijdragen zoals de Panama en Paradise Papers over belastingparadijzen hebben laten zien.
De oprichting van het Klokkenluidershuis bij ons is ook een stap in de goede richting. In Nederland moet er nog meer gebeuren, want we staan internationaal nog steeds bekend als een belastingparadijs.

Er is momenteel ook het nodige te doen over eerlijkheid in de media, met name nepniews. Een groot deel van het informatiemateriaal op de sociale media lijkt van dien aard te zijn.
Het is vooral in de Amerikaanse media en politiek dat oneerlijkheid momenteel op de voorgrond treedt, met ruim gebruik van ‘fake news’. We lijken momenteel een Amerikaanse president te hebben die zijn sporen in een duistere wereld van real estate, handel en media verdient heeft en nu maffiose praktijken op de politiek loslaat. Hij lijkt een schrikbarend tekort aan moreel bewustzijn te bezitten, bestaande regels aan zijn laars te lappen en met leugen en macht zijn gelijk probeert te krijgen.
‘Fake news’ wordt met opzet verspreid om tegenstanders te overdonderen of in diskrediet te brengen. Afgezien van oorlog, revolutie lijkt deze benadering de laagste te zijn die er in openbaar bestuur bestaat. Mogelijk geeft dit een kortstondige overwinning, maar de gevolgen op lange termijn kunnen catastrofaal zijn. Voortgang in de maatschappij is voor een groot deel mogelijk gemaakt door onderling vertrouwen, in verbaal of schriftelijk formaat. Als partners niet meer op elkaar kunnen vertrouwen en brute macht de overhand krijgt, zal voortgang geremd worden.

Op 12 mei jongstleden hield Michael Bloomberg, oud-burgemeester van New York, een toespraak op de Afstudeerdag aan de Rice University. En hij had het over een erecode , waarbij eer en eerlijkheid twee kanten van dezelfde munt zijn. Om eerbaar te zijn, moet je eerlijk zijn en dat betekent eerlijk spreken en eerlijk handelen, zelfs wanneer het vraagt dat je je fouten toegeeft – en de consequenties ervan moet nemen. In 2016 was het woord van het jaar ‘post-truth’ en in 2017 kregen we de uitdrukking ‘alternatieve feiten’. In wezen betekenen ze allebei: omhoog kan omlaag zijn en zwart kan wit zijn. Waar kan onwaar betekenen en gevoelens kunnen feiten zijn.
Tegenwoordig zien volgens Bloomberg velen op het hoogste machtsniveau de naakte waarheid als een bedreiging. Ze zijn er bang voor. Ze ontkennen en vallen die aan. En zo bevinden we ons temidden van een epidemie van oneerlijkheid en een eindeloze golfvloed van leugens.


De trend van gekozen politici om alternatieve realiteiten te promoten – of ze bij anderen toe te juichen – is volgens hem een van de ernstigste bedreigingen van de democratie. Vrije samenlevingen zijn afhankelijk van burgers die inzien dat bedrog in regeringen niet iets is om je schouders over op te halen.
Soms is het misbruik van macht, soms is het een vorm van corruptie en soms is het beide. Als er niets tegen deze misbruiken gedaan wordt, worden de instituties die onze rechten beschermen en in stand houden, uitgehold , en de deur geopend voor tirannie en fascisme. Wanneer gekozen politici denken dat ze boven de waarheid staan, zullen ze ook handelen alsof ze boven de wet staan. En als we oneerlijkheid toestaan krijgen we criminaliteit, een formule voor ineenstorting en nationale teruggang.
Dus er moet tegengas gegeven worden. Door vooraanstaande politici en andere vooraanstaande personen, door publieke instanties, kerkgemeenschappen, maatschappelijke instanties en, last but not least, individuele burgers. Recente praktijken van sommige kranten en instellingen om ‘feitencheckers’ te handhaven is een welkom systeem. Overwogen zou dienen te worden om personen en instellingen een publieke eerlijkheidsindex toe te kennen. En door welwillende burgers die de verworvenheden van de democratie, de verlichting en het humanisme willen verdedigen. Daar horen de meesten van ons bij en we hebben de persoonlijke uitdaging en plicht steeds gerechtigheid, integriteit, waarheid en eerlijkheid te verdedigen. Als verdediging van onze waardigheid als mens en als bescherming van onze toekomst.

Persoonlijke integriteit

Deze blog is gebouwd op een Retweet van Lachlan Brown (Ideapod.com) van 21 februari jongstleden. De oorspronkelijke tweet komt van hackspirit.com. Ze is vrijelijk uit het Engels vertaald en hier en daar aangevuld.

Corruptie, integriteit en transparantie staan sinds enige tijd volop in het nieuws. Internationale organisaties zoals de Verenigde Naties, de Organisatie voor Economische samenwerking en Ontwikkeling, de Groep van Twintig en de Europese Unie hebben alle beleid opgesteld om corruptie en belastingontduiking te verminderen of uit te roeien. Dit deels als gevolg van omvangrijke studies en rapportages zoals de Panama en de Paradise Papers. Recentelijk publiceerde Transparency International zijn jaarlijkse rangorde van 180 landen en gebieden over de perceptie van hun integriteit, de ‘Corruption Perceptions Index’. Nederland kwam daarbij op de 8ste plaats, wat op zich niet slecht is. Maar het gaat wel om perceptie, niet om objectieve feiten. En naar het nieuws te beoordelen, zijn er op hoger maatschappelijk niveau in Nederland flink wat corruptiegevallen geweest, en nog. Nederland is volgens velen, ook volgens de criteria van de Europese Unie, een belastingparadijs, het is zelfs Europees kampioen belastingontwijking. Schandalig, vooral als andere landen, vooral arme ontwikkelingslanden, daardoor minder belastingopbrengsten krijgen. Deze wantoestand dient zo snel mogelijk gecorrigeerd te worden.

De meeste grote bedrijven en instellingen hebben anti-corruptie programma’s, die sancties voorschrijven voor het plegen van omkoping en corruptie. De bedoeling daarvan is om corruptie te voorkomen door afschrik-maatregelen. Het recentelijk opgerichte Klokkenluidershuis is evenwel van mening dat deze voorzorgen wel nuttig zijn, maar dat integriteit en anticorruptie idealiter persoonlijke eigenschappen zijn. Waardoor corruptie niet gepleegd wordt en er ook geen sancties nodig zijn.
Integriteit is één van de meest karakterbepalende eigenschappen die iemand kan hebben. Het bepaalt wie je bent en waar je voor staat en of je al of niet conflict en tegenspoed kunt trotseren, terwijl je voet bij stuk houdt.
Integriteit zou van jongs af aan bijgebracht moeten worden, in de opvoeding en in het onderwijs en later op peil gehouden moeten worden door een levendige maatschappij en bedrijfsethiek. Integriteit is een deugd, een samengestelde deugd, zoals uit deze blog verder zal blijken.

Mensen die echte integriteit bezitten, hebben allemaal een bepaalde groep karaktertrekken. Deze 13 gemeenschappelijke trekken houden in:

1. Bescheidenheid
Het is niet edel om je superieur aan je medemens te voelen; echte edelmoedigheid bestaat uit het verbeteren van je vorige ik.
Ernest Hemingway

Individuen met integriteit zijn zich niet volledig bewust van hun eigen innerlijke waarde. Ze zijn bescheiden en staan er niet bij stil dat ze goede burgers zijn. Ze scheppen niet op en lopen niet te koop met wat ze hebben. Ze streven er steeds naar zichzelf te vervolmaken.

2. Goedheid
Goedheid gaat over karakter – integriteit, eerlijkheid, vriendelijkheid, morele moed, enz. Meer dan wat dan ook gaat het om hoe we andere mensen behandelen.
Dennis Prager

Goedheid is een gemeenschappelijke trek van mensen met integriteit. Ze scheppen er plezier in om de levens van mensen om hen heen te verrijken, zelfs als ze daarvoor hun eigen geluk tijdelijk moeten opofferen


3. Authenticiteit
Het voorrecht van je leven is om te worden wie je waarlijk bent.
Carl Jung

Er is geen betere maatstaf van integriteit dan authenticiteit. Authentieke mensen laten hun ware ik zien; ze leven niet vanuit een serie leugens of met maskers voor. Ze houden vast waar ze aan geloven, op welk gebied dan ook.

met open vizier…

 

 

4. Eerlijkheid

Eerlijk duurt het langst.
Ned. spreekwoord

Je kunt geen integriteit hebben zonder eerlijkheid. Mensen met integriteit vinden het niet gepast om te liegen, omdat ze trots zijn op hun waarheden. Zij weten wat voor leven ze willen leiden en dat is er een van eerlijkheid en waarachtigheid, niet van bedrog. Een voordeel van steeds de waarheid spreken is dat je niet hoeft te onthouden wat je eerder gezegd hebt.

 

5. Betrouwbaarheid

Jij moet zelf de verandering zijn, die je in de wereld wilt zien.
Mahatma Gandhi

Een veel voorkomend teken van integriteit is betrouwbaarheid. Je kunt rotsvast vertrouwen op het gedrag en het woord van integere mensen. Ze laten anderen niet vallen, door verraad of leugen, omdat ze zichzelf en anderen respecteren.

6. Erkenning
Hoe meer erkenning je anderen geeft, hoe meer je terugkrijgt. En hoe meer je anderen helpt, hoe meer ze jou willen helpen.
Brian Tracy

Als je iemand ontmoet die echt integer is, kun je er zeker van zijn dat ze niet met je roem gaan strijken of afpakken wat jij gemaakt hebt. Zij kennen de waarde van hard werk en toewijding en weten hoe belangrijk het is om iemand te geven wat hem toekomt.

Burrgemeester Weert en Voorzitter Sociëteit Amicitia

7. Stiptheid

Stiptheid is de beleefdheid van koningen.
Swett Marden

Veel mensen zien er geen probleem in te laat te komen, bij vergaderingen of met projecten. Maar te laat zijn is een vorm van disrespect en mensen met ware integriteit begrijpen dat. Die houden zich aan tijdslimieten, schema’s en afspraken, omdat ze andermans tijd niet willen verdoen.

8. Beleefdheid
Verhoog de kwaliteit van je woorden, niet het volume van je stem. Regen, niet donder, maakt dat bloemen groeien.
Rumi, Perzisch filosoof

Onbeschoftheid is een onaangenaam deel van onze samenleving, ook op de sociale media. We schelden op elkaar en staan toe dat irrationele emotionele reacties de manier bepalen waarop we met de wereld omgaan. Echt integere mensen vermijden dat. Zij weten hoe ze het met iemand op een beleefde manier oneens kunnen zijn; ze weten ook wanneer het beter is zich uit een situatie terug te trekken.

Met de hoed in de hand…..

9. Tweede kansen
Iedereen verdient een kans om zijn/haar fouten goed te maken.

 

Vaak zien we iemand een fout maken en onze eerste opwelling is om schuld te geven, kwaad te worden en de betrokkene op het matje te roepen. Individuen met een hoge mate van integriteit weerstaan die neiging. In plaats daarvan weten ze hoe waardevol het is om anderen het voordeel van de twijfel te geven. Neem niet automatisch het ergste over iemand aan; als je anderen verdenkt van liegen of bedriegen, maar zij beweren het tegendeel, strijk over je hart en geef ze een tweede kans.

10. Emotionele intelligentie
Elke keer dat we ons bewust worden van een speciale gedachte, in plaats van te mijmeren, ervaren we de opening van onze geest.
Joseph Goldstein

De meeste mensen leven alsof zij de enige belangrijke persoon in de wereld zijn, en bekommeren zich niet om het emotionele of fysieke welzijn van anderen. Maar als je integer bent, ben je meer georiënteerd op de wereld en de mensen om je heen. Je leeft niet in je eigen kleine wereldje, maar maakt jezelf deel van de leefwereld van anderen. Als je opmerkt dat iemand een probleem heeft, doe je je best om hem/haar actief bij te staan in de situatie. Dit is ware integriteit.

sociale intelligentie

11. Excuses.
Niemand kan me pijn doen zonder mijn toestemming.
Mahatma Gandhi

Misschien is het moeilijk toegeven dat we ons niet graag willen verontschuldigen. Voor sommigen van ons is het een kwestie van misplaatste trots de overhand te laten hebben over ons nuchtere denken: zelfs als we weten dat het beter zou zijn ons te verontschuldigen, kunnen we het niet over ons hart verkrijgen die drie eenvoudige woorden uit te spreken ‘het spijt me”, eenvoudigweg omdat we niet het onderspit willen delven. Maar echte integriteit ziet verder dan de ijdelheid van winnen of verliezen en geeft er de voorkeur aan om harmonie in plaats van spanning te scheppen. Als dit vereist de sportievere te zijn door als eerste te verontschuldigen, zo zij het!

12. Verantwoording
Een man, een man, een woord, een woord.
Ned spreekwoord

Voor een persoon met echte integriteit, is niets belangrijker dan zijn gegeven woord en zijn verplichtingen. Personen met ware integriteit zien verantwoordingsplicht als een kernelement om een andere persoon, of zichzelf, te vertrouwen.

wortelvast elkaar steunen

13. Oprechtheid

Geluk is wanneer wat je denkt, wat je zegt en wat je doet, in harmonie zijn.
Mahatma Gandhi

Een persoon met integriteit is wars van oneerlijkheid, onoprechtheid of een leugentje om bestwil. Oprechte mensen geloven dat waarachtig zijn de beste manier is om met anderen en de wereld om te gaan. Ze zijn bereid zich voor hun waarden en waarheden op te offeren.

Internationale Anti-corruptiedag (9 december)

‘Eerlijk duurt het langst’

 

onder en boven de tafel

Is onze wereld nu corrupter dan die in vroeger tijden? Niet eenvoudig vast te stellen. We krijgen die informatie voornamelijk via de media en die zijn wispelturig. Jan Terlouw, oud-D66 politicus, poneert dat het omarmen van het neoliberalisme (van Reagan en Thatcher), snelle technologische ontwikkelingen en gebrek aan een kapstok om over goed en kwaad  te spreken, politiek en samenleving minder integer hebben gemaakt. Voeg daar aan toe toegenomen individualisme, persoonlijke ambities en een sterke consumptiedrang. Er is een zekere amorele houding van bestuurders in een aantal sectoren van de samenleving en economie. De commerciële oriëntatie is niet bevorderlijk voor integriteit. De pressie van de moderne communicatiemiddelen laat weinig ruimte voor beschouwing en een discussie van rechten en plichten. Ontkerkelijking is wellicht ook een oorzaak van afnemende integriteit. Religie was altijd een kapstok om over goed en kwaad te spreken.

van kerk naar school

Zeker is dat er momenteel veel over corruptie geschreven en gepraat wordt. En er zijn de laatste jaren een flink aantal grote gevallen van oplichting en corruptie geweest, bij de overheid, in het bedrijfsleven en zelfs in de bank van het Vaticaan. En dan gaat het om grote sommen. De Wereldbank schat dat ongeveer drie procent van de wereldomzet aan de strijkstok blijft hangen. Belastingontwijking en geldstromen van onwettige oorsprong ondermijnen rechtvaardigheid en onthouden fondsen aan regeringen die nodig zijn voor sociaaleconomische en culturele ontwikkeling. De Panama Papers geven aan dat er 21 offshore gebieden zijn en 210.000 geheime skelet maatschappijen bestaan. Clandestiene financiële geldstromen uit arme en opkomende landen, gerelateerd aan belastingontwijking, misdaad, corruptie en andere onwettige activiteiten, bedroegen $ 1.1 biljoen (duizend miljard) in  2013.
Tegelijkertijd gebeurt er veel om corruptie terug te dringen. Er zijn een aantal belangrijke NGO’s zoals de internationale corruptiebestrijdingsorganisatie Transparency International (TI) met een afdeling in Nederland. Officiële instanties zoals de BIOS, Europese Unie, OESO, Wereldbank en Verenigde Naties, ze zijn allemaal bezig om de regels aan te scherpen voor transparant en eerlijk gedrag. Dat is dan niet eenvoudig want de invloed van de gevestigde machten is sterk en er staan grote belangen op het spel. TI International geeft ieder jaar een Corruptie Perceptie Index van de meeste landen uit, waarbij Nederland tot de minst corrupte behoort.Niettemin hebben we gelezen hoe het er hier aan toe gaat, hoe de Amsterdamse Zuidas op macro corruptie draait Er is ook informatie dat we ons in het zakendoen in Nederland transparanter gedragen dan in het buitenland.NU.nl meldt op 7 december dat Nederland nog altijd veel geheime belastingdeals met multinationals sluit, zo staat in een nieuw Europees rapport, waaraan de Nederlandse onderzoekstichting SOMO heeft meegewerkt.

Zuid-as, belastingparadijs

Nederland blijft een van de belangrijkste landen in Europa als het gaat om internationale belastingontwijking, ook al zegt het kabinet steeds belastingontwijking te willen aanpakken. Minister Dijsselbloem schijnt daar pas in 2024 mee te willen beginnen.
TI Nederland heeft een eigen website: www.transparency.nl/. Twee andere websites op dit vlak zijn www.corruptie.org en het in opkomst zijnde ‘www.buitenkamer.org’ Het Bureau Integriteitsbevordering Openbare Sector (BIOS) is per 1 juli opgegaan in het nieuwe Klokkenluidershuis, waar je terecht kunt als je met klokkenluiden te maken hebt: www.huisvoorklokkenluiders.nl

Het is duidelijk dat corruptie een belangrijke factor is in het maatschappelijke leven en dat er nog veel werk aan de winkel is. Er wordt naarstig gewerkt, zowel aan de goede als aan de slechte kant. Eens zullen eerlijkheid en rechtvaardigheid zegevieren. Maar niet zonder slag of stoot. We moeten allereerst zelf als individu transparant en integer handelen. Ten tweede moeten we dat uitdragen om de maatschappelijk-politieke krachten die hiervoor strijden te ondersteunen. Via het formuleren van gedragsregels, het opzetten en goed functioneren van instanties en het elimineren van belastingparadijzen, inclusief de Zuid-as. We hebben een goed voorbeeld van de top en van de nationale politiek nodig. En een nieuwe kapstok, die waarschijnlijk in het onderwijs gaat hangen voor de vorming van onze jongeren tot integere wereldburger.