Internationale Dag van de Sociale Rechtvaardigheid

De dag waarop we eraan herinnerd worden dat de samenleving op de juiste, rechtvaardige manier in elkaar dient te steken. Sociaal rechtvaardig is een begrip wat in de loop der tijden verandert: terwijl bijvoorbeeld slavernij en discriminatie van de vrouw in vroeger tijden geaccepteerd was, is het dat nu duidelijk niet meer. En het geldt niet alleen  voor onze directe omgeving of voor ons land, maar sociale rechtvaardigheid dient ook te bestaan in ontwikkelingslanden en tussen de rijkere landen aan de ene kant en de armere aan de andere kant.

sociale rechtvaardigheid 3

Er zitten twee belangrijke kanten aan: een rechtvaardige inkomensverdeling en gelijke sociale behandeling.
De levensstandaard in de ontwikkelde wereld is er de laatste eeuw flink op vooruit gegaan. De laatste decennia zien we ook belangrijke inkomensverbeteringen in opkomende landen, zoals China.
Maar er valt nog het nodige te doen om tot een rechtvaardige inkomensverdeling te komen, in onze ‘rijke’ landen, in opkomende landen en op wereldniveau. Nederland komt er, dank zij progressieve belastingheffing, qua netto inkomens, goed uit: de inkomensongelijkheid is bij ons de afgelopen dertig jaar nauwelijks toegenomen. In het merendeel van de geïndustrialiseerde wereld is die ongelijkheid sinds 1980 wel toegenomen. Op wereldniveau is het verschil tussen ‘arme’ en’ rijke’ landen nog heel groot: tussen sommige een honderdvoudig verschil, ruwweg van 500 tot 50.000 dollar per capita inkomen per jaar.
Landen hebben de verplichting niet alleen voor zichzelf te zorgen, maar ook bij te dragen aan rechtvaardige inkomens in de wereld. Als ingezetenen dragen we via belastingen bij aan inkomensoverdrachten in eigen land en, via ontwikkelingshulp, aan opkomende landen.

sociale echtvaardigheid 4

Verdere private bijdragen aan de laatste worden gemaakt via investeringen en via vrijwillige bijdragen aan niet-gouvernementele ontwikkelingsorganisaties of rechtstreeks. Op individueel niveau rijst de vraag welk deel van zijn inkomen een gemiddelde bewoner uit een rijk land zou dienen bij te dragen aan ontwikkelingslanden om ‘wereldrechtvaardig’ genoemd te kunnen worden!?  De befaamde ontwikkelingseconoom Peter Singer geeft een kwart van zijn inkomen weg, andere autoriteiten spreken over tien en weer andere over één procent.
Naast inkomen en welvaart heeft sociale rechtvaardigheid ook betrekking op sociale omgang en in het bijzonder gelijke behandeling. Er is  al veel vooruitgang gemaakt in het afschaffen van de ergste vormen van discriminatie, op grond van afkomst, ras, geloof en seksuele geaardheid. Maar er zijn nog veel landen waar welig gediscrimineerd wordt. En zelfs in onze westerse wereld kan het op een aantal punten beter.
De mensenrechten bieden een goed kader voor de verdere ontwikkeling van sociale rechtvaardigheid. Op deze Internationale Dag staan we stil bij de voortgang die de wereld al gemaakt heeft en vooral bij de stappen die we nog moeten zetten, individueel en collectief, om de wereld sociaal rechtvaardiger te maken.

Internationale Dag tegen Vrouwenbesnijdenis (6 februari)

Vrouwenbesnijdenis omvat alle procedures die betrokken zijn bij het veranderen of beschadigen van vrouwelijke genitalia om niet-medische redenen. Het is het gedeeltelijk of volledig wegsnijden van de schaamlippen en/of de clitoris.
De behandeling wordt meestal uitgevoerd bij jonge meisjes ergens tussen de eerste jeugd en ongeveer 15 jaar. Internationaal wordt deze praktijk gezien als een schending van de rechten van meisjes en vrouwen.
De schatting is dat over de hele wereld momenteel tussen de 100 en 140 miljoen meisjes en vrouwen op de een of andere manier besneden zijn. Verwacht wordt dat er nog 15 miljoen bijkomen tussen nu en 2030.

fmg
Deze praktijk weerspiegelt  diepgewortelde  ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en is een extreme vorm van discriminatie. Het gebruik schendt ook de rechten van vrouwen op gezondheid, veiligheid en lichamelijke integriteit, hun rechten om gevrijwaard te zijn tegen foltering en wrede, onmenselijke en vernederende behandelingen en hun recht op leven, wanneer de procedure de dood ten gevolge heeft.

Het V.N. Bevolkingsfonds en UNICEF runnen het grootste wereldprogramma om de afschaffing van vrouwenbesnijdenis te bespoedigen. Het gaat om nationale projecten in 17 Afrikaanse landen plus regionale en wereldwijde projecten. Het thema dit jaar voor de Internationale Dag luidt ‘ De nieuwe wereldontwikkelingsdoelen bereiken door de afschaffing van vrouwenbesnijdenis in 2030’. De 17 nieuwe duurzame ontwikkelingsdoelen beogen de wereld te transformeren over de komende 15 jaar. Zij bouwen voort op het succes van de Millennium Ontwikkelingsdoelen, die door de Verenigde Naties in 2000 waren aangenomen  en die de levens van miljoenen mensen in de wereld hebben verbeterd.
Vrouwen zijn, in mindere of meerder mate, steeds gediscrimineerd geweest in de geschiedenis. Vrouwenbesnijdenis  is één fmg3van de ergste vormen ervan ; het kan ook wreedheid en foltering genoemd worden. Desondanks roei je zo’n traditie niet makkelijk uit; ze zit in de cultuur ingebakken  en de leden van zo’n cultuur geloven dat het zo hoort. Het zijn doorgaans vrouwen die de besnijdenis uitvoeren.
We maken in het westen goede voortgang met de emancipatie van de vrouw. We zijn er nog niet. Maar laten we de vrouwen in Afrika niet vergeten, die hebben  nog een paar stappen meer te zetten.