31 oktober: wereldstedendag

 Vorig jaar woonde voor het eerst de helft van de wereldbevolking in steden. De toename van de stedelijke bevolking vertoont een duidelijke trend en wordt verwacht zich door te zetten, zowel in ontwikkelde als in opkomende landen. In onze ontwikkelde regio is het wat dubbelzinnig. In de jaren vijftig van de vorwereldstadige eeuw kregen we met suburbanisatie te maken, de trek van de middenklasse naar de woongebieden rond de grote steden. Langzamerhand zijn deze suburbane gebieden bij de grote steden gevoegd en krijgen we met grotere steden te maken. Vanwege beperkte faciliteiten in de dorpen en kleinere steden is er een trek van vooral jongere naar de grotere steden. Rond de helft van de jongeren volgt nu hoger of universitair onderwijs, beschikbaar alleen in grotere steden en de meesten blijven daar voor werk na hun studies. Winkel- en sociaal-culturele djakartavoorzieningen nemen af op het platteland, wat zich allemaal vertaalt in verdere urbanisatie.
In ontwikkelingslanden werkt de aantrekkingskracht van de stad nog veel sterker, voor onderwijs, voor werkgelegenheid en gewoonweg om te overleven. In de grote steden vallen er altijd meer kruimels van de tafel dan op het platteland.
In zowel de ontwikkelde als in de ontwikkelingswereld is de stad ook een magneet vooral voor jongeren, voor vrijheid, entertainment en zelfontplooiing. Een onmiskenbare troef, waar we ons voordeel mee kunnen doen.
Steden groeien in dit proces uit tot mega-agglomeraties met soms tientallen miljoenen inwoners. Vooral in opkomende landen, met vaak mijloenen in sloppenwijken, stelt een goed beheer van stedelijke agglomeraties voor bijna onoverkomelijke problemen. Wereldstedendag is een moment daar bij stil te staan en te zien wat we individueel en collectief kunnen doen om het leven in de stad aangenamer te maken. In onze westerse wereld zijn steden paradijsjes vergeleken met die in de opkomende en arme landen. Een rechtvaardigere verdeling van de ‘wereldkoek’ kan die verschillen slechten!

Dag van de Verenigde Naties

Een heuglijk verjaardagsfeest morgen, 24 oktober: de 70ste verjaardag van de Verenigde Naties. Voor personen een moment om het rustiger aan te gaan doen. Voor organisaties zoals de V.N. een moment om stil te staan aan de bijdrage aan de vaart der volken.

De V.N.is 70 jaar leden opgericht om na de gruwelijke ervaringen van de Tweede Wereldoorlog, oorlogen voorgoed uit te bannen. Voor de oprichting van de Organisatie werd in 1945 drie maanden vergaderd in San Francisco door 49 landen. Op 24 oktober werd het verdrag tot oprichting ondertekend. Voor het duurzaam uitbannen van oorlogen werd verstaan dat je grove onrechtvaardigheden uit de wereld moest helpen, zoals gebrek aan mensenrechten en armoede. Mensenrechten en ontwikkeling waren bijgevolg de twee andere belangrijke doeleinden, naast vrede, van de toen nieuwe wereldorganisatie.
In de 70 jaar is er door de V.N. veel verwezenlijkt. Allereerst is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in 1948 geproclameerd. Sindsdien zijn op basis daarvan talloze verdragen gesloten, onder meer op het gebied van discriminatie, foltering en vrouwenemancipatie. De mensenrechten zijn bijna dagelijks in het nieuws. De Mensenrechtenraad waakt ervoor dat de verdragen door lidstaten worden nageleefd en misstanden worden gesignaleerd.

Op het gebied van ontwikkeling is er mogelijk het meest gepresteerd. De organisatie in zijn geheel, maar in het bijzonder onderdelen, zoals UNICEF, UNCHR en UNDP, samen met de Gespecialiseerde Organisatie zoals FAO, WHO, ILO en UNICEF spenderen daar jaarlijks tientallen miljarden dollars aan. De Millenniumdoeleinden (2000-2015)  en de 17 recentelijk goedgekeurde Sustainable Development Goals, waaronder uitroeiing van de armoede in 2030, komen hier ook vandaan.

Op het gebied van vredeshandhaving, speciaal domein van de Veiligheidsraad, is het lastiger geweest. Dit is vooral te wijten aan de uitoefening van het vetorecht door één van de vijf permanente leden in de tijd van de Koude Oorlog. Niettemin wordt er vrede gehandhaafd in zo’n twintig potentiële brandhaarden met in totaal meer dan 100.000 vredestroepen. Ook wordt er veel gedaan aan ontwapening en aan preventieve diplomatie. Maar helaas is oorlog de wereld nog niet uit.
Er blijft nog veel werk aan de winkel alvorens alle wereldburgers een vreedzaam en welvarend bestaan hebben, zoals wij dat kennen in de westerse wereld. We mogen dan ook de Verenigde Naties sterkte en succes toewensen in het volgende decennium van haar bestaan. Een broodnodige wereldorganisatie. Als ze er niet was, zou ze uitgevonden moeten worden.

Armoede de wereld uit

17 oktober: Internationale Dag van de uitroeiing van de armoede

Verheugend te constateren dat de extreme armoede in de wereld op zijn retour is. Recente Wereldbankgegevens bevestigen informatie van de Verenigde Naties dat momenteel minder dan tien procent van de wereldbevolking onder de extreme armoedegrens zit. En daarbij is het criterium van 1.25 dollar per persoon per dag opgetrokken naar 1.90 dollar. Dat is fantastisch nieuws. Sinds 2000 zijn zeven honderd miljoen mensen uit de armoede gekomen door versnelde economische ontwikkeling, vooral in China.

De tien procent extreem armen betekent nog steeds zo’n 700 miljoen mensen. Vergeten we niet dat er in Nederland, met andere criteria weliswaar, ook zo’n acht procent onder de armoedegrens leeft.

De  recentelijk door de wereld aangenomen Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties beogen in de periode 2016-2030 de armoede in de wereld helemaal uit te roeien. Gebaseerd ook op de goede resultaten van de afgelopen 15 jaar, is er een goede kans dat dat zal lukken. Alle belangrijke sectoren in de samenleving: regeringen, NGO’s, private sector, maatschappelijk middenveld en wereldreligies hebben de handen ineen geslagen om dit te realiseren. Waar een wil is, is een weg en niets is meer effectief dan samenwerking. Niet alleen zal extreme armoede uitgebannen worden, de minder extreme vormen van armoede, nog steeds rond de helft van de wereldbevolking, zullen tegelijkertijd afnemen ten gunste van meer welvaart voor de momenteel minder extreme armen.
We moeten er tegelijkertijd wel voor zorgen dat we de wereldvrede handhaven en het milieu uit zijn armoedige toestand halen. Tot het laatste zullen regeringen hopelijk besluiten in de klimaatconferentie die eind november – begin december in Parijs gehouden gaat worden. De wereld kan dat ‘cadeau’ in de Sinterklaastijd niet onthouden worden!
Laten we ons ondertussen bewust zijn van de historisch uitzonderlijk welvarende situatie, waarin de overgrote meerderheid van ons zich hier bevindt. Laten we niet vergeten solidair te zijn met de nog resterende armen hier en met de grote groep in de rest van de wereld.

VREDE OP AARDE

21 september, internationale dag van de vrede

‘Vermits oorlogen ontstaan in de geesten van mensen, is het in de geesten van de mensen dat de wapens van de vrede moeten worden gesmeed’ (Vlaamse versie, UNESCO Handvest).

We snakken allemaal naar vrede, op gemeenschappelijk en op familiaal en individueel niveau. Op gemeenschappelijk niveau hebben we er alle reden toe, gezien de aaneenschakeling van gruwelijke oorlogen die de geschiedenis toont sinds het begin van de mensheid en die tientallen miljoenen doden en andere slachtoffers hebben geëist. En helaas nog, hoewel gelukkig minder!

Op individueel niveau ligt het niet anders. De mens snakt naar vrede. Hele culturen begroeten elkaar met de wens voor vrede zoals ‘Salem Aleikum’ voor de Arabieren en Shaloom voor de Joden. In Nederland wensen we onze familie en vrienden zelfs nog vrede als ze overleden zijn (dat hij/zij ruste in vrede) en in Duitsland placht je na het overlijden naar de ‘Friedhof’ te gaan.

We moeten toch wel aardig wat, terechte en onterechte, belangengeschillen hebben om het zover te laten komen. Om die constructief op te lossen hebben we op collectief niveau rechtvaardigheid nodig en om die te bepalen is er behoefte aan inspraak en democratie. Vervolgens een degelijk systeem voor de beslechting van belangengeschillen, inclusief eerlijke wetgeving en rechtspraak. Op landenniveau is dat niet genoeg gebleken om oorlogen te voorkomen. Met het doel verdere oorlogen te voorkomen zijn in 1945 de Verenigde Naties opgericht. Dat bleek alsnog geen waterdichte oplossing, maar heeft wel sterk bijgedragen aan een vreedzamere wereld. Eind deze maand wordt er weer een stap in de goede richting gezet door de adoptie van een wereldontwikkelingsplan, de post-2015 werelddoelen.

Wereldreligies zetten zich ook sterk in voor de vrede, getuige onder meer de eerdere oprichting van de organisatie ‘World Religions for Peace’. De rooms-katholieke kerk organiseert ieder jaar een Week voor de Vrede.

Op familiaal en persoonlijk niveau hebben we er ook onze handen vol aan vreedzaam te zijn, met de naasten en met onszelf. We zijn een intense mengeling van verlangens, ambities en tegenspraken. Gevecht tussen verstand en gevoelens! Het vergt voor de meesten flinke aandacht om positief en vredelievend tegenover anderen en onszelf te zijn en blijven. We kunnen proberen dat op de internationale dag van de vrede nog beter te realiseren dan normaal. En als dat lukt kan dat een voorbeeld zijn voor andere dagen.

Twee wijsheden die persoonlijk van pas kunnen komen, zijn een recente Twitter van Zielzicht retraite: ’Hoe minder je over jezelf nadenkt, hoe vrediger je zult zijn’.

De tweede is het gedicht hierna van Robert Muller:

Decide to be Peaceful 

Decide to be peaceful
Render others peaceful
Be a model of peace
Radiate your peace
Love passionately the peace
of our beautiful planet
Do not listen to the warmongers,
hateseeders and powerseekers
Dream always of a peaceful,
warless, disarmed world
Think always of a peaceful world
Work always for a peaceful world
Switch on and keep on, in yourself,
the peaceful buttons,
those marked love,
serenity, happiness, truth,
kindness, friendliness
understanding and tolerance
Pray and thank God every day for peace
Pray for the United Nations
and all peacemakers
Pray for the leaders of nations
who hold the peace of the world
in their hands.

WERELDONTWIKKELINGSPLAN

We zetten deze maand weer een stap verder op weg naar een betere wereld. De datum is 25 – 27 september, de plaats New York en de gelegenheid de VN-top over werelddoelen voor de volgende 15 jaar (2016 – 2030).  De Verenigde Naties, inclusief  lidstaten, NGO’s en privé sector, hebben de laatste drie jaar gewerkt aan het opstellen van dit alomvattende plan voor een betere toekomst van onze wereld. Dat plan bestaat uit 17 doelen, in het Engels de ‘Sustainable Development Goals’ genoemd.

Zij zijn de opvolgers van de VN millennium-doelen, die in 2000 zijn aangenomen en eind dit jaar aflopen. Het eerste en belangrijkste werelddoel is het beëindigen van extreme armoede. Andere doelen behelzen onderwijs, gezondheid, duurzame energie, minder ongelijkheid en het aanpakken van klimaatverandering. De werelddoelen zijn ambitieuzer dan de millennium-doelen en beogen de oorzaken van armoede, ongelijkheid en onderontwikkeling aan te pakken De werelddoelen zijn evengoed van toepassing op de ‘ontwikkelde’, als op de ‘ontwikkelingswereld’.

De millennium-doelen (2000 – 2015) zijn voor een aanzienlijk deel bereikt. Zoals gepland is de armoede in de wereld (minder dan 1,25 dollar per dag per persoon) in die periode bijna gehalveerd, d.w.z. 700 miljoen mensen minder in armoede.

Deze wereldtop komt in een rijtje van drie. De september-top is vooraf gegaan door de vierdaagse conferentie ‘Financing for Development’ die medio juli plaatsvond in Addis Ababa. Daar is een compromis bereikt over de financiering van het wereldplan met zijn 17 doeleinden en 169 concreet beoogde resultaten. Ontwikkelingshulp moet plaats gaan maken voor investeringen en belastingheffing. Schattingen van de totale kosten lopen uiteen van twee tot vier en een half biljoen dollar per jaar.

De derde belangrijke gebeurtenis dit jaar is de VN klimaat-top in Parijs in december, waar bijna dagelijks over in de media gerapporteerd wordt.  De drie conferenties sluiten nauw op elkaar aan. Er is, en er wordt hard gewerkt om de twee laatste van het trio een succes te maken ten behoeve van welvaart en welzijn van de wereldbevolking en van de instandhouding van het milieu.

Terwijl over het wereldplan 2015-2030 al succesvol onderhandeld is tussen alle partijen, gaat de wereldtop in New York eind deze maand de werelddoelen officieel goedkeuren. Meer dan 150 staatshoofden en regeringsleiders worden verwacht deel te nemen aan dit evenement. Een bijzondere gast is Paus Franciscus die bij die gelegenheid de Verenigde Naties bezoekt en een toespraak tot de Algemene Vergadering gaat houden.  Nauw in verband hiermee staat zijn recente encycliek ‘Laudato Si’ over milieu bescherming.

Zoals boven aangegeven, gelden de werelddoelen ook voor Nederland en wordt ons land verwacht zijn beleid daarop af te stemmen. Traditioneel is Nederland altijd een sterke voorstander van ontwikkelingshulp geweest. Dat is onder dit kabinet afgezwakt, maar we blijven vooraanstaand op dit gebied en de verwachting is dat we actief onze verplichtingen na zullen komen. Personen die ambiëren wereldburger te zijn dienen zich ook in te zetten voor het realiseren van dit wereldplan, door kennis- en stellingname, en bijvoorbeeld door lidmaatschap van ideëele organisaties en tastbare, concrete bijdragen.

Rechtvaardigheid op wereldniveau vereist dat!