Persvrijheid

Je mag hier zowat alles schrijven en zeggen wat je wilt en over wie je wilt, het Koningshuis, religie, de burgemeester en de buren, in de krant en in boeken, op de televisie en op internet. persvrijheid1
Persvrijheid is essentieel in onze democratische maatschappij. Het is een noodzakelijk goed om de democratie levend te houden, te voorkomen dat progressieve en afwijkende meningen onderdrukt worden. Want er zijn altijd veranderingen in de samenleving, nieuwe belangen en groeperingen die opkomen en die door bestaande belangen de mond gesnoerd zouden kunnen worden.
Soms wordt die vrijheid misbruikt. Zoals bij godslastering en het opzettelijk kwetsen van anderen, vooral hooggeplaatsten. We hebben toch respect voor anderen en verdraagzaamheid als deugden in ons vaandel staan!persvrijheid3
Lang niet alle landen kennen de persvrijheid die we in Nederland hebben. In extreme gevallen is zij de exclusieve spreekbuis voor de regering of andere machtsgroeperingen. De persvrijheid in de diverse landen wordt jaarlijks vergeleken via de  World Press Freedom Index van ‘Reporters Without Borders’. De gegevens voor 2016 zijn eind april gepubliceerd. De index vergelijkt 180 landen op basis van een aantal criteria, inclusief de verscheidenheid aan media, hun onafhankelijkheid, respect voor de vrijheid en veiligheid van journalisten en de institutionele en infrastructurele omgeving waarin de media opereren. De Scandinavische landen staan hoog op de lijst met Finland als kampioen. persvrijheid2

Nederland komt daar direct na als nummer twee. Bravo!

In de wereld in het algemeen is de persvrijheid de laatste jaren flink afgenomen. Gelukkig hebben we tegenwoordig internet, maar in sommige dictaturen is ook internet aan beperkingen onderhevig.
In Nederland en andere West-Europese landen zijn we dus bevoorrecht: praktisch totale vrijheid. We maken er doorgaans goed gebruik van. Maar als de media alle vrijheid hebben om te zeggen wat ze willen, zouden ze aan de andere kant hun verantwoordelijkheden moeten nemen. Het is bekend dat ze vaak op de sensatiezucht van het publiek inspelen voor grotere oplagen of kijkdichtheid. Er wordt bijvoorbeeld overdreven aandacht aan inbraak en misdaad besteed waarbij de burger denkt dat het land steeds onveiliger wordt, terwijl de feitelijke gegevens een andere kant op wijzen. En de nieuwsbulletins op de radio en televisie gaan voor een onevenredig deel over rampen, ongelukken en misdrijven. Bijgevolg zeggen velen dat het slecht gaat in de wereld. Maar er gebeuren enorm veel constructieve dingen, het is maar wat de media verkiezen op te pikken en te publiceren. Wil je meer positief nieuws, bezoek dan eens www.theoptimist.com.
Tegenover rechten van vrijheid staan ook verplichtingen. De media zouden de burger objectief en constructief voor moeten lichten, ook over de internationale politiek. Het blijkt echter dat ze doorgaans aan de leiband van de overheersende politieke en zakelijke machten lopen, ook in Nederland. Behoorlijke bevoordeling van de meningen van westerse landen ten nadele van Rusland en opkomende landen. Wil je eens een andere, derde wereld interpretatie van de internationale toestand, bijvoorbeeld aangaande Oekraïne en het Midden-Oosten, ga dan eens naar Inter Press Services )(www. ipsnews.net).
Het meest wenselijke is zelfstandig, onafhankelijk denken op basis van objectieve gegevens, een eigen te maken kunst!persvrijheid

Ken Uzelve

Grote filosofische geesten en psychologen hebben er steeds op gewezen hoe belangrijk het is in het leven om jezelf te kennen. Het vergaren van die zelfkennis is een langzaam en soms pijnlijk proces, want we stoten daarbij op soms minder vleiende eigenschappen.

ken uzelve5Er zijn diverse methoden om een handje te helpen bij het opdoen van die zelfkennis, in het bijzonder karaktertests. Eén die daarbij speciale aanbeveling verdient is de Amerikaanse Value-in-Action Inventory of Strengths (VIA-IS), ontworpen in het kader van de positieve psychologie door Peterson en Seligman (www.viacharacter.org). Het VIA Institute on Character is een Amerikaanse organisatie zonder winstbejag met de taak om de kennis en praktijk van ‘karakter’ te bevorderen. Peterson (Vader van de positieve psychologie) en Seligman hebben een wereldomvattende studie gemaakt van sterke  karaktereigenschappen en deugden en hun bevindingen in een wetenschappelijk kader gegoten. De alom gewaardeerde componenten van goed karakter hebben drie niveaus: zes basisdeugden (wijsheid, moed, menselijkheid, rechtvaardigheid, matigheid en transcendentie), onderverdeeld, op het tweede niveau, in 24 karaktersterkten. Het derde, meest gedetailleerde en specifieke niveau is dat van de functionele thema’s. De deugd ‘matigheid bijvoorbeeld is onderverdeeld in vergevingsgezindheid, bescheidenheid, voorzichtigheid en zelfbeheersing.

ken uzelve6

De test, met 120 vragen, is in het Engels en kun je on-line op bovengenoemde website afleggen. Dat neemt rond de vijftien minuten. De betrouwbaarheid van een Nederlandse versie wordt momenteel getest.

De VIA-test en de resultaten ervan volgen een positieve benadering, dus alle karaktereigenschappen krijgen positieve scores. Deze test is wetenschappelijk bewezen en is wereldwijd door meer dan twee miljoen mensen genomen. Hij is kosteloos en op het einde krijg je een rapport van de uitkomsten. Desgewenst en tegen een nominale betaling kun je speciale rapporten opvragen, die bijvoorbeeld je sterkste kwaliteiten analyseren en die suggesties geven om je zwakkere eigenschappen te verbeteren. De benadering die hier achter zit is dat je je moet concentreren op je sterkste eigenschappen en vandaar uit je zwakkere eigenschappen kunt ontwikkelen. Er zijn nog meer opties, zoals het evalueren en bevorderen van karaktersterktes in teamverband en het volgen van on-line cursussen   met oefeningen en hulpmiddelen (bijvoorbeeld ‘mindfulness and characterstrengths’).
Het is niet zo makkelijk je eigen karakter te leren kennen en je bent al moedig als je erin duikt. Maar als je je de voordelen van zelfkennis eigen wilt maken en het spannend vindt je goede eigenschappen verder te ontwikkelen, is het de moeite waard deze interessante, wetenschappelijk gefundeerde en positieve test te nemen. Het kan geen kwaad je goede kanten beter te leren kennen en je te verdeugdzamen. www.viacharacter.org respecteert je privacy.

ken uzelve7

Eerlijk duurt het langst

 

Deze dagen krijgen we aan de lopende band nieuws over belastingfraude en corruptie. Ongelooflijk dat er zoveel wangedrag bestaat op dit gebied. Het is een verheugende ontwikkeling dat dit meer en meer aan het licht komt en maatregelen worden getroffen om herhaling te beperken of te voorkomen. Dit als gevolg van de diverse leaks (Wikileaks, Snowden, Mossack Fonseca) die zich bij grote vertrouwelijke data bases hebben voorgedaan. Voor de promotie van openheid en integriteit een zegening!belasting6

Egoïsme is de mens eigen. Er wordt zwaar gestreden om meer macht en rijkdom. Als je die twee al hebt is het makkelijker nog meer te krijgen. Om rijk te worden en macht te krijgen moet je anderen gewoonlijk meer of minder subtiel bespelen. Klassenstrijd en democratie hebben daar langzaam verandering in gebracht ten gunste van de armen, maar de neiging tot verrijking ten koste van de ander blijft bestaan. We zien dan ook dat de ongelijkheid in en tussen landen de laatste decennia toeneemt. Het lijkt erop dat de gefortuneerde inkomensgroepen er een systeem of netwerk op na houden waarmee ze hun macht en rijkdom kunnen beschermen en vergroten. En als je de soms duistere regels van het macht en rijkdom imperium niet wilt volgen is toegang tot die groepen moeilijk of uitgesloten.

belasting1

Het is beschamend en onacceptabel dat verrijking door fraude en belastingmalversaties ten koste van de armen gaat, hier en in arme landen. Een schandaal van de eerste orde, waar paal en perk aan gesteld dient te worden. Gelukkig zijn internationale instanties, zoals de OECD en de Europese Unie bezig de systemen te verbeteren en de bankgeheimen te ontmantelen. De Verenigde Staten dragen daar ook hun steen aan bij, maar laten tegelijkertijd toe dat enkele van hun eigen staten als belastingvrijhavens fungeren. Wat een hypocrisie, ook in het Verenigd Koninkrijk en in Nederland. Ons land staat bekend om zijn opgeheven vingertje, maar we doen volop mee met het afromen van fondsen die ontwikkelingslanden toebehoren. En ons land maakt maar weinig haast om de misstanden rond de Amsterdamse Zuidas aan te pakken.

Nederland is lang een voortrekker geweest om ontwikkelingslanden te helpen. Die wil is onder het huidige kabinet flink verzwakt. Het wordt tijd dat we ons weer meer als dominee dan als koopman gedragen en rechtvaardigheid in Nederland en de wereld promoten. Als individuele burgers en als lid van belangengroeperingen dienen we ons daarvoor actief in te zetten.

Het is overigens in ons eigenbelang. Als wij, welvarenden, niet bereid zijn de wereldkoek eerlijk te delen, zullen de hongerigen vroeg of laat hun deel komen eisen. Als we vrede en welvaart in de wereld willen, dienen solidariteit en rechtvaardigheid prominent in ons vaandel te staan.

belasting9

Dag van de Gezondheid (7 april)

Gezondheid is een status van algeheel lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en niet alleen de afwezigheid van ziekte of ongemak. (definitie Wereldgezondheidsorganisatie, WHO)
Goede gezondheid is voor praktisch iedereen het kostbaarste van alles in het leven, zeker wanneer men niet in goede gezondheid is. En vooral op hogere leeftijd, wanneer meer nukken en gebreken gaan optreden. Het is niet voor niets dat we bij een heuglijk feit op elkaars gezondheid proosten. Meestal bedoelen we lichamelijke gezondheid, maar geestelijke gezondheid is evenzeer belangrijk: ‘een gezonde geest in een gezond lichaam’!

gezondheid3
De medische wetenschap heeft ons flink geholpen. Kindersterfte (onder de vijf jaar) is in westerse landen de laatste honderd jaar bijna verdwenen: zes per 1000 levend geborenen.  De levensverwachting in Nederland wordt steeds hoger, voor vrouwen iets meer dan drie en tachtig en voor mannen bijna tachtig. En de gezonde levensjaren nemen ook steeds toe, dank zij preventieve en curatieve zorg.
Verbeterde levens- en arbeidsomstandigheden zijn daar ook voor een groot deel debet aan. Dit blijkt ook uit de statistieken, waarbij het aantal gezonde jaren van laag opgeleiden zo’n 20 (!) minder is dan bij hoogopgeleiden. Ook in ontwikkelingslanden is grote vooruitgang geboekt dankzij vaccinaties en andere basisprogramma’s.gezondheid2 De situatie is in de allerarmste landen nog niet rooskleurig, met een levensverwachting van slechts rond de 55 jaar in de armste Afrikaanse landen. De kindersterfte in ontwikkelingslanden ligt rond de 50 per duizend levendgeborenen.
De vergrote welvaart heeft een dubbel gevolg. Beter opgeleiden verbeteren hun bewegings-, leef- en eetgewoonten met goed gevolg, terwijl minder opgeleiden vaker in overgewicht of obesitas terecht komen, met negatieve gezondheidsgevolgen. Sinds kort zijn er op de wereld meer mensen met overgewicht dan ondervoede mensen. Er zijn meer dan 500 miljoen mensen met suikerziekte en de aantallen nemen rap toe.
Drugs- en genotmiddelen blijven ook de gezondheid beïnvloeden. Nicotineverslaving neemt af bij volwassenen, maar  bij jongeren, vooral vrouwen, neemt het toe. Nog zo’n 25 % rookt regelmatig. Eén sigaret verkort het leven zo’n 5 minuten, dus een gemiddelde levenslange roker (een pakje per dag) ‘verrookt’ minstens drie jaar van zijn leven . Alcohol is minder schadelijk: een doorgewinterde genieter zou gemiddeld één jaar eerder overlijden. Andere drugs, hasjiesj, cocaïne zijn ook schadelijk maar mogelijk minder verslavend. Het drugsgebruik dient gelegaliseerd te worden, ook omdat de misdaad er onder de huidige verdrukking teveel bij gedijt.
Aan de gezondheid in stand houden wordt goed verdiend: specialisten, apothekers en huisartsen horen tot de best verdienende zzp’ers. En de farmaceutische industrie verdient er overmatig aan. Gezondheid heeft prioriteit maar ook zijn prijs! Toegegeven moet worden dat medicijnen vaak het verschil maken tussen een pijnlijk, gebrekkig of depressief leven en een redelijk comfortabel en langer leven.
Prioriteit in de wereld is om de gezondheid en levensverwachting in arme landen en bij ons van arme groepen te verbeteren. De medische wetenschap en de farmaceutische industrie zullen de gezondheid van de mens en de levensduur nog verder gaan verbeteren. Meer aandacht dient gegeven te worden aan preventieve gezondheidszorg, zoals verbetering van voeding, meer beweging en minder verslaving. Zelfbeheersing en discipline, de deugd van de matigheid biedt hier grote mogelijkheden.
Laten we op Wereldgezondheidsdag een extra glaasje (water) drinken op elkaars gezondheid. Proost!

gezondheid

Associatieverdrag Oekraïne

De éénwording van Europa is een project van historische betekenis en is volop toe te juichen. De vrijwillige  samenwerking van Europese landen om        tegenstellingen op te lossen, oorlogen te voorkomen en elkaars welvaart te vergroten is  een droom die werkelijkheid is geworden.Europa

De uitbreiding en verdieping van de Europese Unie verdient aangemoedigd te worden. De bedoeling moet dan wel oprechte samenwerking zijn en niet ten koste van andere landen gaan.

 

Dat lijkt niet het geval te zijn met het Associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Dat is eerder een moedwillige interventie om Rusland een hak te zetten. Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt De opname van twaalf, voornamelijk Oost-Europese, landen in de Europese Unie in respectievelijk 2004 en 2007 had als Amerikaans-Europees geopolitieke doel eerdere lidstaten van de Sovjet Unie uit de invloedssfeer van Rusland te halen. Deze overhaaste uitbreiding heeft veel onbegrip opgeroepen onder Europese burgers en de motivatie voor verdere éénwording verzwakt.
Dezelfde imperialistische overwegingen speelden een rol bij de opstand in Georgië. De westerse interventie bleef daar zonder succes. Verdeel en heers wordt nu opnieuw toegepast in de Oekraïne. De verjaging van een (corrupte) president en de vervanging van zijn regime heeft op een volledig ondemocratische en onwettige manier plaatsgevonden met volle steun, zo niet op instigatie van het westen. Hillary Clinton als Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken en Victoria Nuland, haar aan de neocons verbonden Assistant Secretary, speelden daar een rechtstreekse rol bij. europa2Zelfs het neerhalen van MH 17 levert meer vraagtekens dan antwoorden op. Sinds de Verenigde Staten niet bereid zijn beschikbare informatie daarover te verschaffen, lijkt het meer en meer waarschijnlijk dat niet de Russen of de rebellen in het Oosten van de Oekraïne de schuldigen zijn. Maar de westerse media hebben die al aangewezen. Het blijkt telkens weer dat deze media, inclusief de Nederlandse, weinig onpartijdig zijn en aan de leiband van  westerse politieke machten lopen. Verdere aanwijzingen voor politieke malversaties zijn te vinden in het feit dat de hand wordt gelicht met normale Associatie-vereisten van democratie en integriteit: Oekraïne lijkt door en door corrupt, te beginnen met de president.
Zoals gezegd is de vrijwillige éénwording van landen om elkaars belangen te bevorderen sterk toe te juichen. En laten we er voor werken dat de Europese Unie en andere regionale samenwerkingen zich verder ontwikkelen. Als het evenwel gebeurt om andere landen in het harnas te jagen en tegen de normale regels in, dan kunnen we er beter van afzien.
Aangezien het Associatieverdrag met de Oekraïne in de laatste categorie valt, is het beter om aanstaande woensdag tegen dit verdrag te stemmen.

europa6
Eerlijk duurt het langst!

Sport voor Ontwikkeling en Vrede.

De Verenigde Naties hebben op het hoogste niveau  (Algemene Vergadering,194 landen) zo’n 130 internationale dagen uitgeroepen over een grote variëteit aan onderwerpen. De bedoeling van deze internationale dagen is om maatschappelijke en politieke aandacht te richten op bepaald onderwerpen en de belangen ervan te stimuleren. Op die dagen worden doorgaans breed-georiënteerde activiteiten georganiseerd. Deze ‘internationale dagen’ benadering is effectief gebleken en nog steeds worden nieuwe dagen uitgeroepen.
De Internationale Sportdag voor Ontwikkeling en Vrede is voor het eerst uitgeroepen op 6 april 2014.

sportdag3Sport bestaat al minstens sinds de Olympische Spelen in het Oude Griekenland. De relatief recente popularisering van sport was een ontwikkeling van de eerste orde: het ombuigen van agressieve, dikwijls gewelddadige concurrentie naar vredelievend en vriendschappelijk spel, in feite de vervanging van (negatieve) agressie door (positieve) sportiviteit. De Engelse cultuur heeft hier grote bijdragen geleverd, onder meer door de ‘uitvinding’ van tennis en voetbal.

Sporten op zich, vooral collectieve, brengen positieve gebruiken in het leven van individuen en in de maatschappij. Sport vormt houding en karakter. Het bevordert onderling begrip en samenwerking, solidariteit, verdraagzaamheid, sociale insluiting en gezondheid, op lokaal, nationaal en internationaal niveau. sportdagHaar intrinsieke waarden, zoals team work, fair play, discipline en respect voor de tegenstander worden over de hele wereld begrepen. Sport heeft de potentie om individuen, gemeenschappen en naties te helpen ontwikkelen. Het promoot persoonlijke ontwikkeling, is een belangrijke factor in het slechten van barrières tussen de geslachten en kan bruggen slaan tussen elkaar vreemde groepen. Het helpt ook de meer kwetsbare groepen in de samenleving, vooral jongeren en mensen met een handicap, om hun mensenrechten te beleven, inclusief veilige gelegenheden om aan gymnastiek en sportactiviteiten deel te nemen. Dit draagt bij aan hun integratie in de maatschappij en aan hun motivatie om onderwijs te volgen.

sportdag7

De sportindustrie heeft een belangrijke rol te spelen in de promotie van milieu bewustzijn en van duurzame praktijken. Het aandeel van de sport in de Nederlandse economie is ongeveer 1 procent. Het is één van de sectoren waar veel vrijwilligers actief zijn.

Recreatief en educatief neemt sport in het westen een belangrijke plaats in en er wordt  veel aandacht, tijd en geld aan besteed Dat geldt in veel mindere mate voor ontwikkelingslanden, waar de faciliteiten, financieel en anderszins, beperkt zijn. Daar valt nog een wereld te winnen.
We zijn op de goede weg, maar er is nog veel ruimte voor verdere verbroedering met andere volken, religies en culturen. Sport kan daar een eminente bijdrage aan blijven leveren.

Veel sport, veel sportiviteit, veel plezier!

Terreur, rechtvaardigheid en vrede

De recente terreuraanslagen in Brussel zijn weerzinwekkend! Het persoonlijke leed, de vernielingen en ontwrichtingen van het dagelijks leven, het zou niet moeten kunnen. En we veroordelen deze barbaarse praktijken ten volle. En onze ontsteltenis, woede en angst roepen natuurlijkerwijs om wraak. We kunnen te midden van onze gebruikelijke veiligheid en comfort niet bevatten hoe menselijke wezens tot dit soort gruweldaden kunnen komen, hier en op de slagvelden in het Midden-Oosten. terreur1Je kunt mensen blijkbaar veel wijs maken en ze fanatiek maken voor een zaak. Zo zelfs, als nu in Brussel, dat ze de menselijkheid totaal uit het oog verliezen en ze, bezeten door een idee, moordend rondgaan. En deze aanslagen beginnen helaas routine te worden.

Hoe kan dit nou gebeuren!? Een gedeeltelijke verklaring is dat er onder deze terroristen en hun achterban een gevoel van uitbuiting en onrechtvaardigheid in hun wereld bestaat. Terwijl het publiekelijk nog niet duidelijk is wie er achter ISIS staat, lijdt het geen twijfel dat de Islamitische landen en volken in het Midden-Oosten zich ernstig tekort gedaan voelen. Eerder al onder het koloniale bewind en meer recentelijk door ingrepen van wereldmachten. Om maar twee voorbeelden te noemen: de totaal ongerechtvaardigde oorlog in Irak, begonnen door de V.S. op valse voorwendselen, en waarbij circa een miljoen, herhaal 1.000.000, mensen om het leven zijn gekomen.terreur3 Kun je het leed becijferen wat die oorlog aan doden, gewonden en vernielingen heeft opgeleverd, naast de duizend miljard dollar die hij het Amerikaanse volk gekost heeft!? Het tweede voorbeeld is de oprichting en uitbreiding van de Staat Israël. Dat gebeurde en gebeurt op een manier van achttiende eeuwse kolonisatie met diefstal van land, verjaging en onderdrukking van de oorspronkelijke bevolking en dat met alle rechtmatige en onrechtmatige middelen die beschikbaar zijn. Er zijn nog meer verschrikkelijke voorbeelden van imperialistisch ingrijpen zoals in Afghanistan, Syrië en Libië. In al deze gevallen gaat het om westers-Israëlische belangen, met minachting en ten koste van lokale bevolkingen en belangen. Onder die omstandigheden moeten er toch wel sterke gevoelens van onrechtvaardigheid en weinig respect voor het westen bestaan, om het zacht uit te drukken. De roep om vergelding lijkt groot.
En hoe staat het met de Islamitische groeperingen in West-Europa. De oorsprong van hun aanwezigheid ligt in de jaren vijftig en zestig toen zij of hun voorouders uit Noord-Afrika en het Midden Oosten werden aangetrokken om onze welvaart te handhaven en vergroten. In feite is in Nederland het merendeel gelukkig goed of redelijk geïntegreerd. Maar een aanzienlijk deel, zoals in Frankrijk, is verpauperd en leeft geïsoleerd van de autochtone bevolking. Onder maatschappelijke discriminatie en met politieke partijen die zich verzetten tegen deze allochtone groeperingen.
De mishandeling van Islamitische bevolkingen en de achterstelling van allochtonen is voor een groot deel structureel en zo is de frustratie, zo niet anarchisme, van een deel van deze bevolkingen en groepen. Hierop een politieke ideologie bouwen, zoals ISIS dat succesvol schijnt te doen, met steun vanuit rijke Arabische en mogelijk andere landen, ligt voor de hand. En nu de frustratie uit het Midden Oosten zich verenigt met die in het westen, lijkt het hek van de dam.
Hoe we op korte termijn uit deze terroristische confrontatie komen is een  existentiële uitdaging. Wraakgevoelens en -acties zijn begrijpelijk maar lossen niets op. Integendeel, dat roept tegenacties en wederwraak op in een vicieuze cirkel met polarisatie en oorlog als resultaat.

terreur5

Vergeving is misschien veel gevraagd, maar zouden we, als onze gevoelens gekalmeerd zijn, kunnen proberen de situatie te begrijpen en structurele oplossingen te vinden.  Op langere termijn kan alleen internationale rechtvaardigheid, internationaal recht en ontwikkeling de situatie in goede banen leiden. Macht, rijkdom en misbruik ervan aan de ene kant, rechtvaardigheid en ontwikkeling voor ieder aan de andere kant. Wie gaat het Goede verdedigen, al is het maar voor de uiteindelijke bescherming van eigenbelang!? Als de regeringen het niet willen of kunnen vanwege hun overwegende identificatie met macht en rijkdom, dan kan in ieder geval het maatschappelijk middenveld, inclusief de kerken, en de burger zijn stem laten horen!
De gestage opmars van het mensdom naar een eerlijke en compassievolle wereld zal zijn. Rechtvaardigheid en recht moeten zegevieren! En terrorisme de wereld uit

terreur2

Internationale Geluksdag (20 maart)

In de filosofie is het begrip ‘geluk’ al lang gangbaar. De Griekse wijsgeer Aristoteles ( 384 – 322 vóór Chr.) zag een gelukkig leven als doel van de deugduitoefening. In de negentiende eeuw hadden we de filosofische stroming van het Utilisme, die het grootste geluk voor het grootste aantal mensen nastreefde. Ook in de politiek is het begrip al eeuwen bekend, getuige de Grondwet van de Verenigde Staten die in de 18de eeuw, de ’pursuit of happiness’ als één van de doeleinden van de nationale gemeenschap bestempelde.

geluk4Het is evenwel nog niet lang geleden dat het begrip ‘geluk’ populair werd  onder de westerse bevolkingen. Je zou een scheidslijn kunnen trekken bij de Tweede Wereldoorlog. Tot dan waren de levensomstandigheden voor het overgrote deel van de bevolking van dien aard, dat je blij was te overleven of althans het hoofd boven water te houden. De zware levensomstandigheden met grote gezinnen, penibele arbeidsomstandigheden, frequente epidemieën en ziektes, de sociale spanningen en onzekerheid maakten van het leven geen lolletje, integendeel. Geen sprake van geluk, maar van een zware last van permanente zorgen, wat we tegenwoordig ‘stress’ noemen. Met de snelle sociaaleconomische ontwikkelingen van na de oorlog krijgt het begrip geluk meer aandacht.
De Universele Rechten van de Mens (1948) bevestigden dat iedereen recht heeft op geluk, voor zichzelf en zijn naasten. Maar geluk is moeilijk alleen te krijgen. Geluk is de resultante van andere omstandigheden, voor een belangrijk deel gebaseerd op de bevrediging van basisbehoeften. geluk2Het is een bijproduct van wat men doet. Het stellen van doeleinden en ze metterdaad realiseren brengt voldoening en geluk. Zoals een spreekwoord zegt: ‘Geluk is een reis, geen bestemming, een proces, geen doel!’ Geluk in onze cultuur verlengt het leven  van gezonde mensen  met zo’n zeven en een half tot tien jaar, door dat ze minder stress ervaren. Gelukkige mensen hebben meer kans om getrouwd te raken en succesvolle huwelijk te hebben. Ze hebben meer vrienden, zijn productiever op het werk en verdienen meer.

De verschillen in duurzaam geluk tussen mensen worden voor zo’n vijftig procent bepaald door erfelijke eigenschappen. Levensomstandigheden bepalen voor rond tien procent  het geluksniveau. Op de andere veertig procent  heb je door je denken en doen dus wel invloed. ‘Gelukkig zijn‘ kun je tot op zekere hoogte leren. De succesvolste therapievorm  is de cognitieve therapie, die ervan uitgaat dat je door je denken je emoties kunt bijsturen. Positief psycholoog  Barbara Frederickson adviseert het aantal positieve ervaringen in je leven op te voeren in verhouding tot de negatieve. Als je drie of meer positieve ervaringen tegenover één negatieve hebt, ga je floreren! Klaar staan voor de medemens is voor velen zo’n sterke positieve ervaring.

geluk
Vier jaar geleden riep de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties 20 maart uit als Wereldgeluksdag omdat het ook belangrijk is op land- en wereldniveau. Onderzoek heeft aangetoond dat naast geluk als een persoonlijke ervaring, het ook een kwestie van volksgezondheid, wereldeconomie en nationaal welzijn is. Zes factoren, te weten: per capita inkomen, sociale contacten, het verwachte aantal gezonde levensjaren, maatschappelijke vrijheid, goedgeefsheid en afwezigheid van corruptie verklaren bijna driekwart van de verschillen tussen de diverse landen.
Ter gelegenheid van de Wereldgeluksdag publiceerde de V.N.  afgelopen week het World Happiness Rapport voor 2016. Denemarken, op de hielen gevolgd door Zwitserland, is daarin het gelukkigste land op de wereld. Net als in 2015 horen IJsland, Noorwegen, Finland, Canada, Nederland, Nieuw Zeeland, Australië en Zweden ook tot de top tien. Nederland staat op de zevende plaats. Het doet goed af en toe stil te staan bij hoe gelukkig we in Nederland zijn!

geluk1

 

Wereldverbeteraar

Als je wereldverbeteraar wilt worden of in dat fenomeen geïnteresseerd bent, moet je het boek  lezen van Larissa MacFarquhar ‘Strangers Drowning’. (Nu ook beschikbaar in een Nederlandse vertaling onder de titel van ‘Wereldverbeteraars, een filosofische verkenning van altuïsme’).

strangers drowningMacFarquhar geeft in haar boek een beschrijving van de kenmerken van een wereldverbeteraar en een aantal verhalen over echte voorbeelden daarvan. Ongelooflijke verhalen van idealisten die zich fanatiek inzetten, met opoffering van eigen welzijn en dat van familieleden, om minder begunstigden te helpen.
De normale manier om goed te doen is om diegenen te helpen die je nabij zijn, mensen die je kent of aanvoelt.
Een tweede type heeft een meer abstract uitgangspunt – een gevoel van onrechtvaardigheid in de wereld in zijn geheel en een verlangen naar goedheid als zodanig.
Macfarquhar heeft het over dit tweede type wereldverbeteraar. Die  wordt in het Nederlands ook wel het geitenwollensokkentype genoemd, een wat wereldvreemde, non-conformistische sociale hervormer. Dit tweede type is niet beter of slechter dan het eerste, maar hij is zeldzamer en moeilijker te begrijpen.
Het eerste type roept geen onbehagen op. Als hij klaar is met zijn goede daden  keert hij naar zijn dagelijkse leven terug. Al kan hij tijdelijk als een held  worden gezien, uiteindelijk is hij een gewoon iemand, net zoals wij. Zijn of haar nobele daden houden geen verwijt aan ons in.heiligenleven
Het geitenwollensokkentype aan de andere kant weet dat er overal en altijd crises zijn en die zoekt hij op. Hij is niet spontaan en hij bereidt zijn goede daden in koele bloede voor. Hij kan barmhartig zijn, maar barmhartigheid is niet de reden waarom hij het doet. Hij leidt geen gewoon leven: zijn goede daden zijn zijn leven. Zijn altruïstisch bestaan is een impliciet verwijt aan ons omdat we ons bewust zijn  egocentrisch te leven.

Dubbelzinnigheid ten aanzien van het geitenwollensokkentype komt ook voort uit een diepe onzekerheid van hoe iemand dient te leven. Is het wel goed om te proberen een zo hoogstaand mogelijk moreel leven te leiden, het leven van een heilige!? Of mist dat soort leven een menselijke kwaliteit?  En mag men de belangen van vreemden boven die van naasten, van familie stellen? Politieke bewegingen en religieuze ordes zijn zich altijd bewust geweest dat een zekere afstand nemen van de aanspraken van gezin en familie nodig is voor een totale overgave aan iets groters. Maar zoals de discussie over het celibaat in de Katholieke Kerk aangeeft, de goegemeente heeft daar nu weinig begrip voor.

heiligenleven 4
Er is één situatie waarbij het uitzonderlijke gedrag van wereldverbeteraars normaal lijkt, en dat is in het geval van oorlog. Wereldverbeteraars zijn zeldzaam omdat het in de menselijke natuur zit om voor zichzelf op te komen. In oorlogstijd wordt extreme kwaadaardigheid verontschuldigd, evenals extreme deugdzaamheid. In vredestijd kan zelfverloochening zwak lijken, een kwestie van teveel empathie en te weinig zelfrespect. In oorlog lijkt onzelfzuchtigheid op heldendom. Het verschil dan tussen een wereldverbeteraar en een gewoon iemand is dat de wereldverbeteraar steeds op het oorlogspad is.
Macfarquhar concludeert dat als er een strijd is tussen de eisen van het dagelijks leven aan de ene kant en van moraliteit aan de andere kant, het dagelijks leven wint.
Wat wereldverbeteraars missen is niet geluk maar argeloosheid. Zij missen het blinde geluk dat de meeste mensen in staat stelt hun bewustzijn af te sluiten van wat onaangenaam of onacceptabel is. Als er geen wereldverbeteraars zouden zijn, zou de wereld ongeveer zijn zoals die nu is , alleen slechter. Hun voorbeeld van goed doen leidt tot navolging, al is het in afgezwakte vorm. Niet iedereen kan wereldverbeteraar zijn. Maar, concludeert MacFarquar, deze idealistische, veeleisende en doorzettende lieden dragen er toe bij  dat de deugden in stand worden gehouden.

 

Internationale Vrouwendag (8 maart)

De Verenigde Naties roepen ‘International Days’ (Werelddagen) uit om speciale aandacht voor een maatschappelijk onderwerp te vragen en om de belangen ervan te promoten. Zo ook voor de Internationale Vrouwendag op 8 maart. En dat is een schot in de roos.

8 maart 1

Om historische redenen is de helft van de wereldbevolking door de geschiedenis heen achtergesteld geweest. En nog steeds, in variabele mate en afhankelijk van waar je woont en tot welke groep je behoort. Aan het ene uiterste de meer dan 200 miljoen vrouwen die besnijdenis ondergaan hebben en aan de andere kant landen waar vrouwen grotendeels geëvolueerd zijn, zoals in Scandinavië, ons land en andere rijke, moderne landen. In de laatste is er nog wel discriminatie in de sociaaleconomische sfeer via een glazen plafond in vooral de zakenwereld. Dat wordt wel langzaam opgekrikt. Omgekeerde discriminatie bestaat nog steeds in westerse huishoudens, waar de man wel steeds meer verantwoordelijkheid neemt, maar waar de vrouw het meeste werk blijft doen.
Er is de laatste honderd jaar, voornamelijk in ontwikkelde landen, grote voortgang gemaakt in de emancipatie van de vrouw. Maar er valt nog veel te doen, vooral in landen met traditionele culturen. We zijn op de goede weg en sociale gebruiken en culturele tradities kun je niet hals over kop veranderen. Mensen zijn daar mee groot gebracht, geloven ‘heilig’ in de juistheid ervan en het is een deel van hun identiteit, zelfs bij vrouwenbesnijdenis, hoe afgrijselijk het ook is. Onderwijs, media, politiek, religie, alle dienen in zo groot mogelijke harmonie samen te werken om de gewenste veranderingen tot stand te brengen.

8 maart 3Wat verklaart de onderscheiden posities van man en vrouw? In het verre verleden was de man de jager en broodwinner, en de vrouw de opvoedster. Lichamelijke verschillen, waaronder fysieke kracht, hebben grotendeels die rollen  bepaald. Die speelden, en spelen nog,  een rol bij de machtsverhoudingen in het gezin, waar meningsverschillen regelmatig beslist worden door het recht van de sterkste.
Religieuze en maatschappelijke instanties namen dat primaat van de man over en die situatie is tot voor kort in stand gebleven. De strijd om het bestaan in onze ontwikkelde wereld hoeft doorgaans niet meer met lichamelijke krachten gestreden te worden. Evenwel zijn door opvoeding en onderwijs de culturele en sociale verschillen tussen man en vrouw blijven bestaan, hoewel steeds meer in afzwakkende vorm. De wetenschap vertelt ons dat er  hormonale  en sociaalpsychologische verschillen tussen man en vrouw zijn. Ongetwijfeld. Maar als je de basisbehoeften en functionering van de twee seksen naast elkaar legt, dan is er in maatschappelijk opzicht geen wezenlijk verschil. Als werkhypothese kun je met allebei hetzelfde omgaan. Dat haalt wel een sluier van romantiek weg in de contacten tussen de geslachten, maar kalverliefde en plezierige vlinders-in-de-buik, zullen toch wel kortstondige kicks blijven geven. Als je langdurige relaties aangaat, kun je  beter als gelijkwaardige maatjes met elkaar omgaan.
– In erotische overpeinzingen is de vrouw de koningin van de schepping

– In de geschiedenis was ze het kind van de rekening

– In het aards paradijs was Eva de rib van Adam, nu is Madeleine

(bijna) de evenknie van John.