Blog 105. Super Beter (regel 1 van 7: daag jezelf uit

 

 

In blog 104 constateerden we dat er zeven regels zijn voor het gebruik van de Super Beter methode. Die zeven regels maken het makkelijker van je natuurlijke spelkwaliteiten gebruik te maken, te weten
– De kunst om je aandacht en bijgevolg je gedachten en gevoelens, te controleren
– Je talent om van wie dan ook een maatje te maken en om bestaande relaties te versterken
– Je aangeboren capaciteit jezelf te motiveren en je heroïsche kwaliteiten te vergroten
– Je kracht om doelbewust te handelen, d.w.z. je uitdagingen frontaal aan te gaan, in plaats van proberen ze te ontwijken.

De eerste Super Beter regel is dat je jezelf moet uitdagen. Beslis welk obstakel je in je dagelijks leven wilt elimineren of welke positieve verandering je in je leven wilt maken. Een positieve spelmentaliteit geldt niet alleen bij gaming; die kan ook toegepast worden op het dagelijks leven. Wat nodig is, is een uitdagingsmentaliteit in plaats van een angstmentaliteit. En die eerste kun je ontwikkelen.
Een uitdaging roept verlangen op om krachten en bekwaamheden te testen en geeft ons normaliter de gelegenheid die krachten te vergroten. Essentieel is dat een uitdaging moet worden aangenomen. Niemand kan daartoe gedwongen worden.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen posttraumatische en post-extatische groei. Bij posttraumatische groeisituaties kun je denken aan
– een ernstige verwonding of ziekte
– een moeilijke periode in je leven
– een trauma of depressie
– een ander ernstig probleem
– scheiding
– stoppen met roken

Als je post-extatische groei wilt realiseren, zou een van de volgende uitdagingen kunnen gelden
– nieuwe gewoonte aanleren of talent ontwikkelen
– relatie verbeteren
– fysieke of atletische doorbraak maken
– project succesvol beheren
– deugdzamer worden

Omdat iedereen andere dromen en wensen heeft, is er een grotere variatie in uitdagingen voor post-extatische groei dan voor posttraumatische groei. Zelfs als je ernstige tegenslagen of een trauma hebt, kun je nog voor post-extatische groei gaan.

Voordat je de uitdagingen aanpakt, dien je de vaardigheid meester te worden, van cognitieve herwaardering. Dat betekent veranderen hoe je denkt en voelt over een belangrijk probleem, er anders tegenaan kijken. Hoe doe je dat?
Er is een handigheidje, wetenschappelijk onderbouwd, dat helpt om bezorgdheid in opwinding om te zetten. Het blijkt dat bezorgdheid en opwinding, fysiologisch, dezelfde emotie zijn. Of je bezorgd bent over iets, of opgewonden bent, je lichaam reageert op bijna dezelfde manier, met opwinding, overdaad aan

het is maar hoe je er tegenaan kijkt

energie, buikvlinders, verhoogde hartslag, etc. Dit wil zeggen dat als je je zorgen maakt over een probleem, het veel makkelijker is om opgewonden te raken over de oplossing dan om te proberen jezelf te kalmeren. Voor het laatste moet je je hartslag verlagen en je adrenaline verminderen, lang niet makkelijk als je in een stressvolle situatie zit. Maar om opgewonden te raken hoeft je lichaam helemaal niet te veranderen. De adrenaline en de versnelde hartslag zijn er al vanwege de bezorgdheid.
Denk aan iets wat je gewoonlijk nerveus maakt, niet iets traumatisch maar een alledaagse situatie waar je meer vertrouwen en minder stress zou willen hebben, zoals spreken in het openbaar, een examen afleggen, etc. Blijf je aandacht op deze situatie(s) richten tot je de vlinders in je buik voelt. Zodra je die voelt opkomen, zeg je ’raak opgewonden’ of ‘ga ervoor’. Zeg het luid en hardop en herhaal het een paar keer. Volgens wetenschappelijk onderzoek is dat voldoende om minder bezorgd, optimistischer en succesvoller te worden in het oplossen van problemen en het ondernemen van stressvolle taken. Als we geen zorgelijke gedachten hebben, kunnen we de vrijgekomen mentale inspanning en fysieke energie gebruiken om andere dingen creatief aan te pakken.

De grens tussen bezorgdheid en opwinding is uitermate dun. Je lichaam reageert op allebei hetzelfde en je hersens kunnen niet altijd het verschil aangeven. Dit betekent dat je meestal een reële keuze hebt om bezorgd of opgewonden te zijn.
Gamers en atleten maken deze positieve keuze de hele tijd. Terwijl een leek knikkende knieën zou hebben bij het denken in het centrum te staan van een groot gebeuren, floreren grote atleten onder zulke massale pressie. Ze voelen zich uitgedaagd! We dienen deze kracht ook tot ons voordeel aan te wenden, vooral omdat het zo makkelijk is de twee magische woorden uit te spreken. Je voelt je er niet alleen tijdelijk sterker en gelukkiger door, het verbetert ook je vermogen lastige obstakels aan te pakken en goede doelen te bereiken.

Angst- of uitdagingsmentaliteit

De ‘ga ervoor’ methode is het meest effectief in situaties waar de belangen minder groot zijn en je een betere controle over je zenuwen wilt hebben. De kracht van cognitieve herwaardering kun je evenwel ook toepassen op ernstige problemen. Wanneer geconfronteerd met een ernstige tegenslag kun je cognitieve herwaardering gebruiken om die tegenslag te zien als een uitdaging die je aan kunt, in plaats van als een dreiging die je beschadigt of onder de voet loopt. Dit houdt de vervanging in van een angstfilosofie door een uitdagingsfilosofie. En het is de nummer één regel van spelbewust leven.

angstmentaliteit

Bij een angstmentaliteit, concentreer je je op het potentieel voor risico, gevaar, beschadiging of verlies. Je voelt je gedwongen om een negatief resultaat te voorkomen in plaats van een positieve uitkomst te bereiken. Een angstmentaliteit komt dikwijls voor als je weinig zelfwerkzaamheid hebt, dat wil zeggen als je voelt dat het buiten je controle ligt de situatie ten jouwe gunste te veranderen.
Bij een uitdagingsmentaliteit concentreer je je op de mogelijkheid voor positieve resultaten en ontwikkeling. Zelfs als je daarbij weet dat je risico loopt op schade of verlies, voel je je realistisch optimistisch dat je de vaardigheden en strategieën kunt ontwikkelen om de beste resultaten te bereiken. Je bereidt jezelf voor om opgewassen te zijn tegen de moeilijke situatie en gaat ervan uit op je persoonlijke krachten te kunnen rekenen. Mensen met een hoge graad van zelfwerkzaamheid vinden het relatief makkelijker een uitdagingsmentaliteit aan te nemen. Uitdagingen opzoeken en aangaan is één van de meest voorkomende persoonlijkheidskenmerken van frequente ‘gamers’.
Wanneer je leeft met een angstmentaliteit, is het waarschijnlijker dat je bezorgdheid of depressie ontwikkelt naast het gevecht zelf. Je geschiktheid om onder druk te presteren leidt daaronder. In plaats van afdoende oplossingen te vinden, is het waarschijnlijker dat ontwijkend gedrag resulteert, zoals sociaal isolement, drugs- en alcoholgebruik of dat je simpelweg je problemen negeert en de situatie verergert.

uitdagingsmentaliteit

Met een uitdagingsmentaliteit, evenwel, ervaar je minder bezorgdheid en depressie en pas je je makkelijker aan de omstandigheden aan. Je probeert niet aan de probleem te ontsnappen. In plaats daarvan maak je gebruik van belangrijke hulpbronnen zoals interpersoonlijke steun en eigen competenties. Je vergroot je vaardigheden en raakt daardoor beter in staat je probleem op te lossen
Het verschil tussen een angstmentaliteit en een uitdagingsmentaliteit is niet alleen mentaal. Het bepaalt ook hoe je lichaam reageert op stress. Bij een angstmentaliteit, vernauwen je aderen zich en moet je hart harder werken. Op korte termijn nemen daarbij de kansen op een hartaanval toe. Op langere termijn kan je hart verzwakken vanwege het extra werk. Bij een uitdagingsmentaliteit, daarentegen, verruimen je aderen zich en heb je meer hartcapaciteit en een betere bloedsomloop, met minder inspanning. Met andere woorden, een uitdagingsmentaliteit houdt je hart gezond en ontspannen. Met die mentaliteit vindt je zenuwstelsel een betere balans tussen de sympathische (vecht-of vlucht) en parasympathische( kalmeer-en verbind) reacties. Die betere balans helpt je om een zenuwinzinking of burn-out te voorkomen.
Tenslotte leidt een angstmentaliteit tot een toename van het stresshormoon cortisol en het metabolismehormoon insuline. Een verhoging van cortisol en insuline is verbonden met gewichtstoename, zwakkere spieropbouw en suikerziekte.
Kortom een angstmentaliteit is niet alleen een psychologische hindernis; ze beschadigt ook je fysieke gezondheid. Het aangaan van een uitdagingsmentaliteit, aan de andere kant, versterkt zowel je mentale als je fysieke veerkracht.
Mensen zullen exact dezelfde situatie interpreteren als dreigend of uitdagend, afhankelijk van hoe zij de mogelijkheden voor letsel of groei beoordelen. De objectieve stress bepaalt niet of je het ziet als een bedreiging of als een uitdaging. Het is hoe jij bepaalt om te gaan met de stress dat het verschil maakt. Onderzoek over de laatste dertig jaar heeft geen beperkingen gevonden in het soort stressvolle situaties waarin een persoon met succes een uitdagingsmentaliteit kan aannemen.
Een uitdagingsmentaliteit vereist niet dat je de hele tijd positief denkt en je zorgen vergeet. Het gaat er meer om je eigen krachten en mogelijkheden te onderzoeken en ze te laten groeien. Een uitdagingsmentaliteit betekent ook niet dat je leeft met ontkenning van potentieel negatieve resultaten. Het betekent eenvoudig meer aandacht schenken, en meer inspanning maken, met als mogelijkheid positieve resultaten of persoonlijke groei. Het betekent het negatieve niet als onvermijdelijk te accepteren, of als die onvermijdelijk is, niet toelaten dat die jouw ervaring overheerst. Met een uitdagingsmentaliteit, committeer je jezelf te gaan voorbij het negatieve, voor iets dat betekenis en doel aan je strijd geeft.

Er zijn drie methoden om van een angst- naar een uitdagingsmentaliteit over te stappen.
– De eerste methode is om regelmatig een aantal ‘uitdagingsuitdrukkingen’ of mantra’s te memoreren, zoals: ‘Ik kan niet wachten dit probleem aan te pakken’; ‘Door dit probleem op te lossen, kan ik sterker worden’; Er is iemand die ik om hulp kan vragen bij de oplossing van dit probleem, als ik dat nodig heb’; ’Ik denk dat ik de kwaliteiten heb, of kan ontwikkelen om dit probleem op te lossen’; ‘Waarschijnlijk leer ik ervan dit probleem zo goed mogelijk aan te pakken’.
– De tweede methode bestaat uit jezelf afvragen: ’Wat is het beste dat kan gebeuren?’ (in plaats van het slechtste bij een angstmentaliteit). Dit helpt om open te blijven staan voor een positief resultaat of persoonlijke groei
– De derde methode is te zeggen dat je superbeter wordt ‘in iets’ in plaats van ‘van iets’. ‘Van iets’ impliceert een dreiging, terwijl superbeter worden ‘in iets’ de mogelijkheid voor groei impliceert. Dit werkt vooral goed bij post-extatische groei; bij posttraumatische groei dien je te zeggen dat je beter wordt in het positieve tegendeel van het trauma (b.v. het positieve ‘moedig’ i.p.v. het negatieve ‘bezorgd’).

In de loop van het superbeter proces wordt de uitdagingsmentaliteit vanzelf sterker omdat de andere zes regels ontworpen zijn om je hulpbronnen te vergroten en je aandacht te richten op je potentie voor groei en voor positieve resultaten. (b. v. oppeppers geven je fysieke en emotionele steun; slechterikken bevechten stelt je in staat nieuwe mentale hulpbronnen aan te boren; etc.). Geen zorgen als je nog niet klaar bent voor een uitdagingsmentaliteit. Gewoon doorgaan. Een uitdagingsmentaliteit wordt vanzelf aangekweekt.

Een andere methode voor cognitieve herwaardering – tevens een queeste- om de uitdaging op te roepen en de dreiging te elimineren is ‘Zoek de vermeende uitdaging’.
Ieder spel is een vrijwillige poging om onnodige obstakels te overwinnen. Het biedt de gelegenheid een uitdagend doel aan te nemen dat opzettelijk onze vaardigheden en kwaliteiten test en helpt nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Daarom is er een grote overeenkomst tussen een spelmentaliteit en een uitdagingsmentaliteit. Als we ons voor een spel inzetten bieden we vrijwillig aan uitgedaagd te worden.

ga ervoor!

In het dagelijks leven kunnen we onze uitdagingen niet steeds zelf kiezen. Dat maakt het soms moeilijker een spelbewuste houding aan te nemen. Cognitieve herwaardering kan echter helpen om een gevoel van macht en keuze terug te krijgen. Het kan je de macht geven de ‘vermeende uitdaging’ te vinden in het probleem waar je het hoofd aan moet bieden, een uitdaging waarvoor jij het vertrouwen hebt die de baas te kunnen.
Denk aan het grootste probleem waar je momenteel me worstelt. Vraag je af wat je slechtst mogelijke reactie zou zijn op deze situatie? Voorbeeld: als je je baan verloren hebt, om in de misdaad te gaan.
Wat is nu het tegengestelde van die slechtst mogelijke reactie? Voorbeeld:’ een leven van dienstbaarheid aan anderen’ versus ‘in de misdaad gaan’.
Overweeg het tegengestelde (in dit geval bijvoorbeeld een leven van dienstbaarheid) aan te nemen als je vermeende uitdaging. Dit voorbeeld heeft twee voordelen: eerstens wanneer je de slechtst mogelijke reactie op het probleem aangeeft, onderstreep je je invloed op de situatie. En zolang je de slechtst mogelijke reactie niet kiest, kun je jezelf uitdagen iets beters te doen. Het voelt mogelijk niet aan als totale controle over de situatie, maar het heeft er wel iets van weg en dat is voldoende om een uitdagingsmentaliteit te activeren. Het tegendeel van de slechtst mogelijke reactie geeft je een specifiek en positief doel. Hoe concreter je de ‘vermeende uitdaging’ maakt, hoe makkelijker het is die te omarmen.
Als je geen ernstig probleem of zware hindernis hebt en je post-extatische groei nastreeft, moet je jezelf in een echt uitdagende situatie plaatsen. Hoe kom je aan goede uitdagingen als je er niet meteen een voorhanden hebt?
De volgende drie vragen zouden suggesties kunnen opleveren:
– Wat zou ik allemaal doen als bezorgdheid en angst me niet tegenhielden?
– Welke zijn de meest aanmoedigende en inspirerende momenten in mijn leven geweest?
– Waar wil ik voor herinnerd worden na een lang en vol leven?

Volgende blog: regel 2: Oppeppers

Blog 104. Super Beter

 

Enkele jaren geleden las ik het boek van de gereputeerde Amerikaanse spelontwikkelaar Jane McGonigal (1977) ‘Reality is Broken, uitgegeven in het Nederlands in 2012 als ‘Beter dan Echt’. In dat boek breekt ze een lans voor de positieve kanten van ‘gaming’ (computerspellen), waar bijna 200 miljoen Amerikanen zich gemiddeld zo’n 13 uur in de week mee bezig houden. Op de wereld in zijn geheel zijn er 1,3 miljard ‘gamers’. Europa loopt achter bij andere continenten in het adopteren van dit vermaak.
Mc Gonigal beweert op overtuigende wijze dat ‘gaming’ vaardigheden als concentratie, creativiteit, bevlogenheid, moed, vastberadenheid en contact leggen, sterk bevordert. Het is het waarom men speelt, constructief of realiteit-ontwijkend, dat in hoge mate de voordelen van computer spelen bepaalt. Vaak wordt ‘gaming’ als een verslaving weggezet. Ten onrechte volgens McGonigal, hoewel ze toegeeft dat het schadelijk wordt als men het meer dan 21 uur in de week doet.
Door uitgebreid en langdurig onderzoek is MacGonigal tot de conclusie gekomen dat games niet zomaar een bron van vermaak zijn, maar dat zij een model vormen van hoe we de beste versie van onszelf kunnen maken.
Na de publicatie van ‘Beter dan Echt’ heeft McGonigal, als reactie op een ernstig persoonlijk probleem, het computerspel ‘Super Better’ ontwikkeld. Dit spel kan vrijelijk gespeeld worden via de website ‘suberbetter.com’ en heeft zo’n 400.000 gebruikers. Haar, door de wetenschap bevestigde, mening is dat de principes waarop gaming en “Super Better’ berusten, ook toegepast kunnen worden in het dagelijks leven zonder computerspel. Ze heeft daarom in 2016 het boek met de gelijknamige titel ‘Super Better’ gepubliceerd. Dit is (nog) niet in het Nederlands uitgegeven. Zelf geen ‘gamer’ zijnde heb ik me vertrouwd gemaakt met het boek ‘Super Better’, wat als vrijelijk vertaalde ondertitel heeft ‘een revolutionaire manier om sterker, gelukkiger, moediger en veerkrachtiger te worden’.
Via wetenschappelijk onderzoek is bevestigd dat dertig dagen Super Better spelen, symptomen van depressie en stress aanzienlijk doet verminderen en optimisme, interpersoonlijke contacten en zelfvertrouwen doen toenemen.

Hoewel het er regelmatig naar verwijst gaat het boek zelf niet over Super Better op de computer spelen. Het gaat over leren speels of spelvaardig te zijn ten aanzien van uitzonderlijke stress en persoonlijke uitdagingen. Spelvaardig zijn in dit opzicht betekent dat je de psychologische krachten die je natuurlijkerwijs gebruikt als je spellen van welke aard ook speelt, zoals optimisme, creativiteit, moed en vastberadenheid, ook in het dagelijks leven kunt toepassen. Het betekent nieuwsgierig zijn en open te staan voor een nieuwe aanpak om problemen op te lossen. Het houdt in veerkracht opbouwen om steeds grotere uitdagingen met meer succes aan te pakken. MacGonigal gebruikt het voorbeeld van trauma’s en post-traumatische stress. Onder bepaalde omstandigheden kunnen personen posttraumatische stress omzetten in posttraumatische ontwikkeling. Je kunt posttraumatische groei ook tot stand brengen zonder een trauma, met name als je bereid bent een uitzonderlijke uitdaging te aanvaarden, zoals een marathon lopen, een boek schrijven, een zaak beginnen en stoppen met roken. Onderzoekers noemen dat dan postextatische groei (post-ecstatic growth). Het werkt op dezelfde manier als posttraumatische groei, behalve dat je bij de eerste je eigen uitdaging kiest.

Er zijn zeven manieren van denken en doen die bijdragen aan post-traumatische en postextatische groei. En dat zijn, zo zegt MacGonigal, dezelfde manieren als waarop we denken en handelen als we ons met digitale en andere spelletjes bezig houden:

1. Daag jezelf uit. Je moet levensobstakels niet als een dreiging, maar als een uitdaging zien.
2. Verzamel en gebruik power-ups (oppeppers). Vindt uit wat je sterker en gelukkiger maakt. Als je met een lastige uitdaging te maken hebt, heb je toegang tot positieve gevoelens, tot oppeppers nodig.
3. Identificeer en bestrijd de ‘slechterikken’ (bad guys), gewoontes en houdingen die je in de weg staan. Ontwikkel psychologische flexibiliteit en sta open voor negatieve ervaringen zoals pijn of mislukkingen, als ze je iets leren of dichter bij je doel brengen. Laat je motiveren door moed, nieuwsgierigheid en de wens tot verbetering.
4. Ga op zoek naar en volg queestes (voetsporen naar je doel). Onderneem geëngageerde actie. Zet iedere dag kleine stapjes naar je grote doel, zelfs als het moeilijk is. Blijf gefocust op je doel.
5. Recruteer bondgenoten, maatjes (in het Engels ‘allies’). Cultiveer verbondenheid met anderen. Probeer tenminste twee mensen te vinden waar je steun aan kunt vragen en met wie je eerlijk kunt spreken over je stress en uitdagingen.
6. Neem een geheime identiteit aan. Bekijk je leven met zijn heroïsche momenten en vind je ‘heldenverhaal’; heldenverhalen inspireren en motiveren ons nog sterker in te zetten en betere versies van onszelf te maken.
7. Ga zelf voor een heldendaad (epic win). Leer de kunst van profijt trekken. Ben bewust van positieve resultaten van je Super Better spel, ook die uit stress en uitdagingen kunnen voortkomen. In gaming heten die heldendaden ‘epic wins’.
Je kunt de methode van ‘Super Better’ prima gebruiken als je voor een zware uitdaging staat, zoals ziekte, scheiding of ontslag. Als je niet met zo’n ernstige situatie te maken hebt, maar je wilt toch sterker, gelukkiger, dapperder en veerkrachtiger worden, kies dan een betekenisvol en uitdagend doel en volg de zeven bovenstaande regels om dat doel te bereiken. Je krijgt dan de voldoening iets uitzonderlijks gedaan te hebben en de voordelen te kennen van post-extatische groei.


De Super Better methode kan door praktisch iedereen gebruikt worden, zowel jong als oud, man of vrouw, gamingverslaafden en mensen die nooit gegamed hebben. Je kunt al duidelijke resultaten boeken na twee weken Super Better spelen volgens de zeven regels; nog grotere resultaten krijg je na vier en na zes weken, zoals bevestigd door wetenschappelijk onderzoek. Voor zover tot nu bekend zijn de resultaten duurzaam.
Om een ‘speelser’ leven te leiden, moet je open staan voor de spelfilosofie en willen experimenteren met nieuwe denk- en handelmethoden die kunnen helpen je natuurlijke veerkracht te versterken. Je leert hoe je gebruik kunt maken van je drie belangrijkste, probleemoplossende faciliteiten: concentratievermogen, allianties smeden en jezelf motiveren te doen wat belangrijk is. Het boek legt in detail uit hoe ieder van de zeven vaardigheden kunnen helpen om dagelijkse uitdagingen te aanvaarden met meer moed, creativiteit en vastberadenheid.
De inhoud van het boek is gebaseerd op onderzoek; de wetenschap achter de succesverhalen wordt uit de doeken gedaan. Het gaat over meer dan 200 studies op de terreinen van psychologie, medicijnen en neurowetenschappen, die precies uitleggen hoe je door deze zeven spelbewuste regels te volgen, je mentale, emotionele, fysieke en sociale krachten opbouwt. Twee van die terreinen betreffen resultaten van de positieve psychologie, zoals de wetenschappelijke classificatie van deugden en sterke eigenschappen door Peterson/Seligman en ‘Love 2.0’ van Barbara Frederickson.

Er is niets mis met het gebruik van traditionele methoden voor deugd- en karaktervorming. Integendeel, die dienen voortgezet, zo niet versterkt te worden. Tegelijkertijd is het belangrijk dat nieuwe methoden worden toegepast die gebaseerd zijn op moderne faciliteiten zoals gaming.
In het vervolg gaan we een aparte blog wijden aan ieder van de zeven manieren van denken en doen.

Waartoe zijn we op aarde?

 

Het typische antwoord op deze traditionele vraag uit de katholieke catechismus van weleer spreekt weinigen nog aan. Velen zoeken naar een authentieke zingeving van het leven en velen hebben die ook gevonden.

In het literatuur onderzoek voor blog 100  ‘liefde’, kwam ik een inspirerend citaat tegen van Iteke Weeda, schrijfster van ‘Liefde in vele Facetten’ (blz. 85), dat ik graag wil delen:

“Vagelijk heb ik altijd gevoeld dat het op aarde uiteindelijk niet kan gaan om het beminnen te beperken tot een aantal naasten en dierbaren en het erotisch beminnen tot één medemens. Bij dit gevoel heb ik geleidelijk aan meer woorden gevonden. Liefdesrelaties, verwanten en vrienden, collegiale banden – ze vormen een oefenterrein op ons pad naar een liefde die al het aardse omvat, niemand en niets buitensluit. Het vermeerderen van liefde, het uitbreiden van het bewustzijn van liefde, lijkt mij dan ook de enig mogelijke zin van ons leven op aarde”.

Wees Blij en Juich (Gaudete et Exsultate)

 

Paus Franciscus heeft afgelopen april een apostolische Aansporing met bovenstaande titel aan de wereld gepresenteerd. Het onderwerp van deze brief is “de roeping tot heiligheid in de hedendaagse wereld.” De Nederlandse vertaling ervan is onlangs verschenen.

De Aansporing van Paus Franciscus is vanzelfsprekend gebaseerd op het katholieke geloof. Heiligheid is geen modern woord en doorgaans is er bij ons, speciaal onder jongeren, geen grote vraag naar pauselijke adviezen over moreel gedrag en heiligheid. Er is bij de jeugd wel belangstelling voor idolen en rolmodellen, maar dan meer op het terrein van sport, ontspanning, management en levensstijl. Het loont niettemin de moeite voor eenieder, jong en oud, stil te staan bij de nieuwste aanmaning van Paus Franciscus, want zijn adviezen zijn tijdloos. Afgezien van de inhoudelijke waarde is de auteur ook één van de moreel meest hoogstaande wereldleiders, die verdient beluisterd te worden.
De Paus wil aandacht voor heiligheid in ons dagelijks gedrag, in de vorm bijvoorbeeld van geduldige ouders die hun kinderen opvoeden met toewijding en liefde, van mannen en vrouwen, die hard werken om hun gezinnen te onderhouden en van bejaarden en zieken die, ondanks penibele problemen, goedheid en vriendelijkheid blijven uitstralen.
Je hoeft volgens de Paus geen bisschop, priester of ‘heilig boontje’ te zijn, om ‘heilig’ gevonden te worden. We zijn heilig doordat we ons bestaan liefdevol leven en oprecht getuigen van de diepgaande humane waarden van onze cultuur. In plaats van heilig zouden we die houding en dat gedrag ook deugdzaan kunnen noemen,
Deze groei in deugdzaamheid komt volgens de Paus gewoonlijk niet door plotselinge inzichten of ‘bekeringen’ maar door telkens kleine stapjes te zetten. En alles wat gedaan wordt uit angst, hoogmoed of de behoefte anderen te imponeren leidt niet tot deugd of ‘heiligheid’. Je hoeft ook niet te vrezen dat ‘heilig’ gedrag afbreuk doet aan je energie, vitaliteit of vreugde. Integendeel, het heeft een positief effect op houding en prestaties.

Paus Franciscus noemt de deugden bij naam en, zoals te verwachten, geeft hij het primaat aan de goddelijke deugden, geloof, hoop en liefde, waarbij de laatste de allerbelangrijkste is. De hele wet van het leven wordt samengevat in een enkel gebod ‘Je zult van je naaste houden als van jezelf’.

Zuster Theresa in actie

Traditioneel zijn er naast de drie goddelijke deugden, de vier klassieke, te weten rechtvaardigheid, wijsheid, matigheid en moed.
De Paus verwijst ook naar de Bergrede van Jezus, in christelijke kringen een zeer bekende openbare toespraak, om op een eenvoudige manier aan te geven wat heilig of deugdzaam inhoudt. We kunnen daarbij de religieuze referenties voor lief nemen:

De bergrede: de Zaligsprekingen
1. En Jezus, de schare ziende, is geklommen op een berg, en als Hij nedergezeten was, kwamen Zijn discipelen tot Hem.
2. En Zijn mond geopend hebbende, leerde Hij hen, zeggende:
3. Zalig zijn de armen van geest; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.
4. Zalig zijn die treuren; want zij zullen vertroost worden.
5. Zalig zijn de zachtmoedigen; want zij zullen het aardrijk beerven.
6. Zalig zijn die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid; want zij zullen verzadigd worden.
7. Zalig zijn de barmhartigen; want hun zal barmhartigheid geschieden.
8. Zalig zijn de reinen van hart; want zij zullen God zien.
9. Zalig zijn de vreedzamen; want zij zullen Gods kinderen genaamd worden.
10. Zalig zijn die vervolgd worden om der gerechtigheid wil; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.
11. Zalig zijt gij, als u de mensen smaden, en vervolgen, en liegende alle kwaad tegen u spreken, om Mijnentwil.
12. Verblijdt en verheugt u; want uw loon is groot in de hemelen; want alzo hebben zij vervolgd de profeten, die voor u geweest zijn.

De deugden en houdingen die in de zaligsprekingen genoemd worden, zijn bescheidenheid, mededogen, vriendelijkheid, rechtvaardigheid, empathie, oprechtheid, vreedzaamheid, standvastigheid en blijdschap.

Jezus was ‘revolutionair’ in zijn tijd en waarschuwde dat zijn voorstellen tegendraads waren en zelfs een uitdaging aan de maatschappelijke orde. Ook heden ten dage worden mensen vervolgd omdat ze onrechtvaardigheid bestrijden en mensenrechten en de natuur verdedigen. We dienen moed te tonen om hoogstaande morele waarden te verdedigen ten koste van een comfortabel leventje.

Als we het voorbeeld van de heiligen volgen, hoeven we niet verlegen, nors, bitter of zwaaarmoedig te zijn, maar kunnen we, net als zij, blij en vol goede moed zijn. Want het noodzakelijke resultaat van echte liefde is blijheid. En dit dient volgens Paus Franciscus vergezeld te worden door een goede dosis humor.

Blog 100. Liefde

 

De 100ste blog op deze website verdient een top-onderwerp. Voor mij is dat liefde, de goddelijke deugd, die alle andere deugden vervolmaakt en hun diepere betekenis geeft.
Vaak denken we bij liefde aan romantische liefde, maar in feite zijn er volgens Lachlan Brown (Hack Spirit) zeven verschillende soorten liefde:

1. Eros

betoverend…

Het meest voorkomende type, nauw verwant met romantische liefde, frequent in de aandacht, in boeken, films en op televisie. Maar volgens de Griekse mythologie moet je bij je positieven blijven bij dit soort liefde, want die mythologie zag het als een vorm van waanzin. En verliefdheid leidt soms tot rare dingen. Maar de passie en de seksuele opwinding die Eros in de aanvang met zich meebrengt is niet duurzaam: je alleen laten leiden door de passie voor een andere persoon is doorgaans niet voldoende voor een gezonde langdurige relatie. Verliefdheid is in feite een vorm van eigenliefde.

2. Vriendschap

Een speciale band tussen twee of meer personen, die kan ontstaan door gemeenschappelijke achtergrond, gezamenlijke interesses of activiteiten. Er is een wederkerige gemeenschappelijkheid in deze relaties. Deze vorm van liefde komt veel voor en doet onmetelijk veel goed, individueel en collectief. Sommige wetenschappers beweren dat talrijke contacten met vrienden en familie de beste garantie is voor een gelukkig en lang leven.

3. Familie-liefde

geborgenheid en liefde

Dit is een type liefde dat we vaak als vanzelfsprekend zien. We weten dat onze ouders van ons houden en wij op onze beurt van onze kinderen en andere familie. We geven er weinig eerbetoon aan, omdat het zo veel voor komt en we het zo vanzelfsprekend vinden.
Feit is wel dat er veel mensen zijn die geen familie hebben om op terug te vallen. Om hun eenzaamheid op te heffen, zouden ze graag tot een gezin of familie behoren.

4. Universele liefde

Samaritaan…

In plaats van één bepaalde persoon te houden voor de rest van je leven of omgekeerd, waarom je liefde niet rondstrooien en zien hoe je je daaronder voelt. Dit is de betekenis die de apostelen en Thomas van Aquino aan liefde geven, altruïstische liefde.
Waarschijnlijk voelt men zich er beter bij dan onder een eenkennige liefde. Vriendelijkheid en medeleven tonen aan mensen die je misschien niet kent, is een soort liefde dat maar weinig mensen in hun leven toelaten, maar het kan voldoening geven op een geheel eigen manier. Psychologen en filosofen zien dit gedrag als een onfeilbare bron van geluk.
Een uittreksel uit de brief van de Apostel Paulus aan de Korinthiërs, beschrijft deze vorm van liefde als volgt:

De liefde is grootmoedig,
De liefde geeft ruimte,
De liefde is goedig,
Ze is niet jaloers,
Ze schept niet op,
Ze kwets niemands gevoel,
Ze zoekt zichzelf niet,
Ze wordt niet verbitterd
En rekent het kwade niet toe,
Ze is niet blij met wat verkeerd Is,
Maar blij met de waarheid.
Alles verdraagt ze,
Alles gelooft ze, alles hoopt ze,
Alles houdt ze uit.
De liefde zal nooit vergaan, ……..!

5. Vrije liefde

is ook liefde…

Deze soort liefde is niet de meest hoogstaande vorm, maar mensen kunnen er onder bepaalde omstandigheden behoefte aan hebben. Op zich is daar niets verkeerds mee en is dit gedrag in iedere geval beter dan discriminatie, haat of geweld. Seksualiteit en seksueel contact zijn in principe positieve verschijnselen. Soms gaan mensen een relatie aan om een leegte op te vullen. Hoewel oorspronkelijk niet als duurzaam aangegaan, kan er uit deze avonturen verder goeds komen.

6. Dagelijkse liefde

Dit is het soort liefde dat koppels kunnen ervaren wanneer ze voor langere tijd bij elkaar zijn geweest en de romantiek verdwenen is. Partners en hun levensomstandigheden veranderen. Kinderen komen en groeien op, banen veranderen, financiële problemen of ziekten kunnen zich voordoen en de dynamica van de relatie verandert eronder.
Dit kan serieuze problemen voor partners en hun verhouding oproepen, maar als je troost kunt vinden in het feit dat de praktische, dagelijkse liefde goede dingen brengt en dat je een vertrouwde partner hebt in goede en slechte tijden waarmee je oplossingen voor dagelijkse problemen en behoeften kunt arrangeren, dan is deze dagelijkse liefde een belangrijk goed.

7. Eigenliefde

Psychologen en ethici zeggen dat, om anderen lief te hebben, het noodzakelijk is ten minste positief tegenover jezelf te staan. Alleen dan ben je in staat anderen positief te behandelen.
Eigenliefde beoefenen is een uitstekende manier om zelfvertrouwen te ontwikkelen. En niets is meer aantrekkelijk voor anderen dan een persoon die goed in zijn vel zit en zichzelf respecteert.
Ook om optimaal met anderen liefde te bedrijven, is het nodig het eigen lichaam te koesteren. Eigenliefde is daarom belangrijk, zelfs onmisbaar voor de liefde tot anderen. In het algemeen wordt gesteld dat we in het westen hoge drempels voor eigenliefde hebben.

Algemeen

Diverse vormen van liefde kunnen naast elkaar bestaan. Eigenliefde is de basis om andere vormen van liefde te kunnen beoefenen en te ontwikkelen. Gewoonlijk doen we allemaal ervaringen op met eros, vriendschaps- en familie-liefde. Mogelijk ook met de minder altruïstischer vormen van vrije liefde en ‘dagelijkse’ liefde.
De hoogste vorm van liefde is de universele of altruïstische liefde, waar het egocentrische element een kleine rol speelt. De grondhouding van liefde, d.w.z. vriendelijkheid en goedgeefsheid, zorg en bezorgdheid voor de ander, is sterk geprononceerd bij deze liefdesvorm.
Door de hogere vormen van liefde wordt je een betere versie van jezelf en wordt het makkelijker liefde in je leven te ervaren.

veel liefde en geluk

Blog 99. Dienstbaarheid

 

dienstbaar……

Hoe behulpzaam de medische diensten in Weert gisteren waren, ervoeren we als gevolg van een flinke botsing van mijn vrouw met een glazen tuindeur. Er kwam wat bloed en pijn bij te kijken en we wilden de hulp van onze huisarts inroepen. Die was niet beschikbaar want zij had er een nachtje huisartsenpost opzitten. Dus belden we naar een plaatsvervanger. Een en al bereidwilligheid en we konden meteen komen. In een apart kamertje geplaatst, kwam een vriendelijke, energieke dokter spoedig poolshoogte nemen. Na een kort onderzoek raadde ze aan meteen een KNO-specialist in het ziekenhuis op te zoeken. Daar spoedden we ons naar toe met een verwijsbriefje en nadat er een telefonische afspraak was gemaakt om tussenin geplaatst te kunnen worden. Weer een en al voorkomendheid en werden we weer in een aparte kamer gezet in afwachting van de KNO-arts. Die kwam na een minuut of tien, tegelijk vriendelijk en professioneel, waarbij een onschuldige diagnose uit de bus kwam: geen operatie, gewoon uit zichzelf laten genezen en toch nog een zalfje cadeau.
We vertrokken dus opgelucht met een fijne indruk van de flexibiliteit en behulpzaamheid van huisarts en KNO specialist.

St. Jans Gasdthuis

Ik ben steeds weer onder de indruk van hoe soepel en efficiënt de medische diensten draaien en hoe vriendelijk doctoren, verplegend en administratief personeel zijn.
Het is geen uitzondering, we komen deze houding heel vaak tegen in het dagelijjks leven, maar het verdient om er eens melding van te maken. Toen we thuiskwamen leverde Post NL een pakje van hotel Der Brabander in Duitsland af waar we per abuis wat kleinigheden hadden laten liggen. Meer dan uitstekende service weer!
Wel prettig als het zo kan. Niet voor niets dat de overgrote meerderheid van Nederlanders zo tevreden is met het leven. Zo moeten we het houden!

Met de hoed in de hand ….

Moedig worden

 

bang zijn is een normaal iets

Hieronder volgt een vertaalde samenvatting van het artikel van Mindful Living (hackspirit.com) en Lachlan Brown:’How to be brave: 10 practical steps’

Moed is één van de belangrijkste aspecten van ons bestaan. Het is ook één van de klassieke deugden. Als je veel moed hebt, bereik je meer.

Hieronder staan tien stappen aangegeven hoe je een moediger persoon kunt worden.

 

1. Erken je angsten. Moed is niet de afwezigheid van angst, maar de kwaliteit om door te gaan ondanks die angst(en)
2. Benoem je angsten. Als je eenmaal geaccepteerd hebt dat je bang bent, is het tijd die angsten beter te begrijpen. De meeste mensen gaan door jaren van vrees zonder te begrijpen wat ze bang maakt.
3. Analyseer je angst. Het merendeel van onze angsten is gebaseerd op labiliteit en onzekerheid. Nagaan waar je bang voor bent, traint je hersens om positief op de gebeurtenis te reageren. Dit maakt de angst meer vertrouwd en minder intimiderend.
4. Vind manieren om de angst te controleren. Als je je meer op je gemak gaat voelen met je angst, kun je die beter aan. Het is dan niet langer een abstract en ontastbaar iets, waar je vrees voor had, het is nu iets dat je kunt benoemen, begrijpen en eventueel controleren. Nogmaals, moed gaat over goed functioneren ondanks de angst. De vrees verdwijnt niet, maar je neemt die voor wat hij is en je verandert het in iets dat je kunt beheersen.
5. Vind rolmodellen. De geschiedenis is vol met mensen die erin geslaagd zijn hun angsten te overwinnen. De steun van een rolmodel kan je moreel sterken. Je hebt daar niet noodzakelijk bekende personen voor nodig, ook familie of vrienden kunnen vaak advies geven, omdat ze dezelfde angsten hebben meegemaakt.


6. Probeer zo positief mogelijk te zijn. Moed is meer dan durf. Moed vraagt flexibiliteit, uithoudingsvermogen en veerkracht. Je kunst angst niet alleen bestrijden door alleen maar stoer te zijn. Ontwikkel mentale veerkracht door continu je negatieve gedachten aan te vallen.
7. Oefen in zelfbevestiging. Perfectionisme is één van de valkuilen van de menselijke ambitie, aangezien een teveel eraan een tol op je geestelijke gezondheid legt en je belet voortgang te maken.
8. Markeer vooruitgang. Het is niet makkelijk om de angsten in je leven te overwinnen en niemand verwacht dat je meteen van nul naar honderd gaat. Begin rustig en voer de snelheid op door van tevoren aangegeven markeerpunten.
9. Overtref je eigen verwachtingen. Loop niet op de zaken vooruit en ben actief Maak gebruik van nieuwe mogelijkheden en zoek naar ervaringen die je anders te bang zou zijn geweest om uit te proberen. Vergroot je comfort zone door innovatie.
10. Blijf moedig! Moed is geen kortstondig project en het is makkelijk op je oude gewoontes terug te vallen. Het is essentieel dat je bij de les blijft en voortgang blijft boeken. Vervolg de weg met zelfvertrouwen en je zult moediger worden, elke dag weer opnieuw!

Hieronder een gedicht over ‘moed’ van Toon Hermans

Ik heb ineens weer moed gevat
Begin van voren af aan
Je vraagt je af hoe gaat zo iets
Waar komt die moed vandaan?
Ik leef weer, lach weer, fluit en zing
Geen zucht meer en geen traan
En ach, die moed, naar wáár hij ging
Komt hij ook weer vandaan.

Eerlijkheid

               Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel!

           Pinnochio’s leugentje

 

Wat is waar? Er zijn diverse typen waarheid: een religieuze waarheid die de mysteries van het leven en van de dood probeert te beantwoorden en een wetenschappelijke waarheid, die bewijzen voor veronderstellingen probeert te vinden op basis van onweerlegbare feiten. Soms staan deze twee waarheidsbenaderingen op gespannen voet, zoals in het ontstaan van het leven, in andere gevallen staan ze naast elkaar of vullen ze elkaar aan. Het lijkt er heden ten dage op dat er nog meer waarheden zijn: persoonlijke waarheden en zelfs fictieve waarheden.

In ons dagelijks leven hebben we continu met waarheid te maken, in het bijzonder in de vorm van integriteit en eerlijkheid. En ook daar ligt het niet simpel. Liegen bijvoorbeeld wijkt af van de waarheid. Toch is het soms wenselijk om een leugentje ‘om bestwil’ te gebruiken om een ander of jezelf uit een benarde situatie te redden. De deontologische ethiek van Immanuel Kant zegt dat je nooit een leugen om bestwil mag gebruiken, zelfs niet als het om een mensenleven gaat. De utilistische ethiek van Jeremy Bentham en John Stuart Mill denkt daar veel soepeler over en heeft als ethische maatstaf het grootste nut voor het grootste aantal mensen. Het lijkt erop dat leugentjes om bestwil een nuttig, zo niet noodzakelijk smeermiddel zijn in de dagelijkse omgang met anderen en dat er weinig of geen objectieve maatstaven voor het gebruik ervan bestaan.

Waarheid en eerlijkheid zijn ook nauw verbonden met integriteit, zich niet laten corrumperen. Corruptie heeft door de geschiedenis heen bestaan en speelt ook nu een niet onbelangrijke rol in het maatschappelijk leven. Er bestaan diverse vormen, variërend van directe omkoperij tot de vagere netwerkcorruptie.

voor wat, hoort wat

Er wordt momenteel ernstig werk gemaakt van het aanpakken van corruptie, in Nederland zelf, en in organisaties als de Europese Unie, de OESO, de Groep van Twintig en de Verenigde Naties. Maatschappelijke verbanden zoals Oxfam/Novib en het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten maken stevige bijdragen zoals de Panama en Paradise Papers over belastingparadijzen hebben laten zien.
De oprichting van het Klokkenluidershuis bij ons is ook een stap in de goede richting. In Nederland moet er nog meer gebeuren, want we staan internationaal nog steeds bekend als een belastingparadijs.

Er is momenteel ook het nodige te doen over eerlijkheid in de media, met name nepniews. Een groot deel van het informatiemateriaal op de sociale media lijkt van dien aard te zijn.
Het is vooral in de Amerikaanse media en politiek dat oneerlijkheid momenteel op de voorgrond treedt, met ruim gebruik van ‘fake news’. We lijken momenteel een Amerikaanse president te hebben die zijn sporen in een duistere wereld van real estate, handel en media verdient heeft en nu maffiose praktijken op de politiek loslaat. Hij lijkt een schrikbarend tekort aan moreel bewustzijn te bezitten, bestaande regels aan zijn laars te lappen en met leugen en macht zijn gelijk probeert te krijgen.
‘Fake news’ wordt met opzet verspreid om tegenstanders te overdonderen of in diskrediet te brengen. Afgezien van oorlog, revolutie lijkt deze benadering de laagste te zijn die er in openbaar bestuur bestaat. Mogelijk geeft dit een kortstondige overwinning, maar de gevolgen op lange termijn kunnen catastrofaal zijn. Voortgang in de maatschappij is voor een groot deel mogelijk gemaakt door onderling vertrouwen, in verbaal of schriftelijk formaat. Als partners niet meer op elkaar kunnen vertrouwen en brute macht de overhand krijgt, zal voortgang geremd worden.

Op 12 mei jongstleden hield Michael Bloomberg, oud-burgemeester van New York, een toespraak op de Afstudeerdag aan de Rice University. En hij had het over een erecode , waarbij eer en eerlijkheid twee kanten van dezelfde munt zijn. Om eerbaar te zijn, moet je eerlijk zijn en dat betekent eerlijk spreken en eerlijk handelen, zelfs wanneer het vraagt dat je je fouten toegeeft – en de consequenties ervan moet nemen. In 2016 was het woord van het jaar ‘post-truth’ en in 2017 kregen we de uitdrukking ‘alternatieve feiten’. In wezen betekenen ze allebei: omhoog kan omlaag zijn en zwart kan wit zijn. Waar kan onwaar betekenen en gevoelens kunnen feiten zijn.
Tegenwoordig zien volgens Bloomberg velen op het hoogste machtsniveau de naakte waarheid als een bedreiging. Ze zijn er bang voor. Ze ontkennen en vallen die aan. En zo bevinden we ons temidden van een epidemie van oneerlijkheid en een eindeloze golfvloed van leugens.


De trend van gekozen politici om alternatieve realiteiten te promoten – of ze bij anderen toe te juichen – is volgens hem een van de ernstigste bedreigingen van de democratie. Vrije samenlevingen zijn afhankelijk van burgers die inzien dat bedrog in regeringen niet iets is om je schouders over op te halen.
Soms is het misbruik van macht, soms is het een vorm van corruptie en soms is het beide. Als er niets tegen deze misbruiken gedaan wordt, worden de instituties die onze rechten beschermen en in stand houden, uitgehold , en de deur geopend voor tirannie en fascisme. Wanneer gekozen politici denken dat ze boven de waarheid staan, zullen ze ook handelen alsof ze boven de wet staan. En als we oneerlijkheid toestaan krijgen we criminaliteit, een formule voor ineenstorting en nationale teruggang.
Dus er moet tegengas gegeven worden. Door vooraanstaande politici en andere vooraanstaande personen, door publieke instanties, kerkgemeenschappen, maatschappelijke instanties en, last but not least, individuele burgers. Recente praktijken van sommige kranten en instellingen om ‘feitencheckers’ te handhaven is een welkom systeem. Overwogen zou dienen te worden om personen en instellingen een publieke eerlijkheidsindex toe te kennen. En door welwillende burgers die de verworvenheden van de democratie, de verlichting en het humanisme willen verdedigen. Daar horen de meesten van ons bij en we hebben de persoonlijke uitdaging en plicht steeds gerechtigheid, integriteit, waarheid en eerlijkheid te verdedigen. Als verdediging van onze waardigheid als mens en als bescherming van onze toekomst.

Verlichting en vooruitgang

 

‘Verlichting’ is de naam voor een periode, waarin de moderne filosofie aanvangt. René Descartes wordt er als aartsvader van gezien.

Filosoof en wiskundige tegelijk wilde hij de wetenschap door middel van de rede, een nieuw fundament geven. Andere bekende filosofen uit die periode zijn Blaise Pascal, Spinoza en Immanuel Kant. De verlichting bestrijkt grofweg de periode 1740 – 1800.
Het onderliggende principe van de verlichting is vrijheid van denken en van meningsuiting; haar vier thema’s zijn: rede, wetenschap, humanisme en vooruitgang.

In eerdere blogs hebben we Steven Pinker genoemd die opzien baarde met zijn bestseller ‘Ons betere ik’. In dat boek toont Pinker aan dat, ondanks dat velen dat niet zo ervaren, we als mensheid ons steeds minder gewelddadig gedragen. Agressie, wraak en sadisme blijken het in toenemende mate af te leggen tegen empathie en zelfbeheersing.
In zijn nieuwe boek ‘Enlightenment now’ (Verlichting nu) breekt Steven een lans voor de vooruitgang die de Verlichting ons gebracht heeft. In een serie heldere grafieken toont hij aan dat er op wereldniveau op veel terreinen grote vooruitgang is geboekt.
Enkele voorbeelden hiervan:
Sinds de opkomst van de Verlichting is de gemiddelde levensverwachting in de wereld gestegen van 30 naar 71 jaar en in de meest ontwikkelde landen zelfs naar 81 jaar. De kindersterfte in de meest ontwikkelde delen van de wereld bedroeg rond 33%, terwijl die nu zelfs in de armste landen maar 6% bedraagt (nog steeds teveel natuurlijk). De pokken bijvoorbeeld zijn uitgeroeid terwijl die in de 20ste eeuw alleen al 300 miljoen mensen deed overlijden of misvormen.
De wereld is vandaag ongeveer 100 keer rijker dan twee eeuwen geleden. Het deel van de mensheid dat in uiterste armoede leeft is van 80 naar minder dan 10% gedaald en extreme armoede zou binnen afzienbare tijd wel eens helemaal uitgeroeid kunnen worden. Een eeuw geleden besteedden de rijkere landen 1% van hun rijkdom aan het onderhouden van kwetsbare groepen, terwijl dat nu ongeveer een kwart is.
Oorlog tussen landen is bijna uitgebannen. Er worden meer mensen vermoord dan er sterven door oorlog. Hij geeft aan dat het aantal slachtoffers van terrorisme niet in verhouding staat met de media hype erover: 38.422 over de hele wereld in 2015, terwijl er in de V.S 44 en in west Europa 175 slachtoffers waren. Oorlogsslachtoffers waren er dat jaar 97.000 (wereld), 28 (V.S.) en 5 (West Europa). Voor moorden waren de cijfers respectievelijk: 437.000, 16.000 en 4000, dodelijke slachtoffers van verkeersongelukken 1.250,000, 35.000 en 19.000. Behalve voor moorden is het in westerse landen op alle terreinen steeds veiliger geworden. Zelfmoorden zijn ook nog talrijk: per jaar wereldwijd zo’n 800.000 en meer dan 40.000 alleen al in de V.S. Dit heeft voor een groot deel te maken met geestelijke gezondheid en gelukbeleving. Bijna 300 miljoen mensen wereldwijd zijn depressief.
Het mensdom is niet alleen gezonder, rijker en veiliger, maar ook vrijer. In het begin van de 19de eeuw leefde 1.5% van de mensen onder een democratisch bewind, tegenwoordig twee derde van de wereldbevolking. Verder hebben vrouwen bijna overal hetzelfde stemrecht als mannen, wetten tegen homoseksualiteit zijn grotendeels afgeschaft en houdingen ten aanzien van minderheden, vrouwen en homo’s zijn toleranter. Haatmisdaden, geweld tegen vrouwen en mishandeling van kinderen nemen overal systematisch af, evenals kinderarbeid.
De mensen zijn ook beter onderricht, geïnformeerd en intelligenter. In het begin van de 19de eeuw kon 12% van de mensheid lezen en schrijven, nu is dat 83 % en vrouwen hebben hun achterstand op mannen bijna ingehaald.
Amerikanen werken 22 uur minder dan vroeger, hebben drie weken betaalde vakantie, spenderen per week 43 uur minder aan huishoudelijk werk (vroeger 58, nu 15) en spenderen nu slechts een derde van hun inkomen aan essentiële levensbehoeften, terwijl dat vroeger bijna twee derde was. Door de vrije en positieve besteding van extra tijd en inkomen zijn de mensen gelukkiger geworden.
Steven pinker is geen dromer, hij ondersteunt zijn meningen met feitelijke gegevens. Hij toont aan dat de afgelopen twee en een halve eeuw de mensheid enorme vooruitgang heeft geboekt dank zij de rede, de wetenschap en het humanisme. Er is, erkent hij, nog het nodige te doen op het gebied van ziekte en sterfte. Meer dan twee miljard mensen leven nog in een dictatuur. Een vijfde van de wereldbevolking heeft geen basisonderwijs genoten en bijna een zesde is analfabeet.
Zo is vooruitgang nu eenmaal zegt Pinker, we worden voortgestuwd door vernuft, sympathie en constructieve instanties en we worden afgeremd door de donkerder kanten van de menselijke natuur en de wet van de entropie (wanorde). Maar de balans is in extreem positief en de Verlichting met zijn gebruik van rede, wetenschap en humanisme kan de resterende problemen helpen oplossen. Onder de miljard extreem armen, die er nog zijn, zitten waarschijnlijk zo’n miljoen genieën, een potentieel reservoir van vooruitgang, net als bij de vrouwen. 
Pinker noemt zichzelf geen ‘optimist’, maar een serieuze ‘possibilist’. Henk Smeijsters, filosofisch cultuurhistoricus, schaarde Pinker in zijn NRC artikel van zaterdag 13 mei ‘Doemdenkers en optimisten kunnen van elkaar leven’ (Opinie en Debat) onder de optimisten, samen met de Zweedse globaliseringsadept Johan Norberg (Vooruitgang), de Vlaamse filosoof Maarten Boudry (De redelijke optimist) en de Nederlandse ‘goed nieuws-journalist’ Ralf Bodelier (World’s Best News). Hun tegenpolen zijn Bas Heijne, Hermann von der Dunk (De wereld als getal), Panka Mishra (Age of anger), Yuval Noah Harari (Homo deus) (zie later), René ten Bos (Dwalen in het antropoceen) en Philip Blomm (wat op het spel staat).
Sinds samenlevingen sterke vooruitgang hebben geboekt, hebben ze nu hun zinnen gezet op de grotere uitdaging van klimaatbeheersing en nucleaire e. Het aantal nucleaire wapens is met 85% verminderd. De opwarming van de aarde is nog een ernstig probleem, maar er is goede hoop dat het Klimaatverdrag van Parijs daar een oplossing voor zal vinden.
Interessant om hier weer Yuval Noah Harari te vermelden die in zijn ‘Homo Deus’ aangeeft de positieve mening van Pinker over gemaakte vooruitgang te delen. Harari verwacht dat levensverlenging/onsterfelijkheid, geluk en ‘opwaardering van de mens’ (Homo Deus) waarschijnlijk de drie volgende grote projecten zijn waarmee de mensheid en de wetenschap zich gaan bezig houden.
Er zijn risico’s dat de beginselen van de Verlichting hindernissen op hun weg vinden, zoals een afzwakking van economische groei in rijke landen, de opkomst van het populisme en religieus fanatisme. Maar de fundamentele verworvenheden van de laatste twee en een halve eeuw zouden moeilijk teniet gedaan kunnen worden. Er zijn talloze systemische krachten die de evolutie gaande zullen houden: mobiliteit, connectiviteit, onderwijs en urbanisatie, evenals de pressie van vrouwen en minderheden voor hun emancipatie.
In feite zegt hij is ons morele en spirituele wereldbeeld gebaseerd op de wetenschap. De combinatie van wetenschappelijke principes met enkele andere overtuigingen – dat we allemaal ons eigen welzijn nastreven en dat we sociale wezens zijn die met elkaar omgaan en gedragscodes kunnen onderhandelen – heeft tot een moraliteit geleid, het humanisme, dat de bloei van menselijke en andere levende wezens bevordert. Dit humanisme is in feite de ethiek geworden van moderne democratieën, internationale organisaties en ruimdenkende religies. Humanisme is ook de morele code waar mensen naar convergeren in gevallen dat ze ethisch rationeel willen handelen, cultureel sterk verschillen zijn en door omstandigheden gedwongen zijn samen te leven.
Veel van ons vroegere geloof heeft plaatsgemaakt voor de rede, zoals op het gebied van schepping en evolutie. Het blijft voor een deel van de mensheid een uitdaging om rede en geloof te combineren, vooral voor diep religieus opgevoede mensen. In vroeger tijden werd in Europa het hele leven bepaald door religieuze geboden en verboden. Een groot deel van de betrokkenen, mogelijk het overgrote dee,l kon daar tevreden of gelukkig mee leven en het religieuze kader bood veel spirituele en sociale steun. Er heeft ondertussen een aardverschuiving plaats gevonden op religieus gebied en terwijl er velen nog in iets geloven, wordt er weinig gepraktiseerd. Het religieuze wereldbeeld is voor de meesten sterk afgezwakt of verdwenen. Het is verbazingwekkend te constateren dat de mensen tegenwoordig minstens even gelukkig zijn als vroeger. En verheugend om ook vast te kunnen stellen dat morele houdingen in het algemeen er zeker niet op achteruit zijn gegaan. Dit is niet bedoeld om de vroegere religieuze situatie negatief te beoordelen. Integendeel, ze heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het huidige, hoge geluks- en ethische niveau. Maar de balans is bij ons sterk verschoven naar het rationele humanisme.

niet of ….. of…, maar en….. en!

P.S. ‘Enlightenment now’ kun je in een Engelstalige hardcover krijgen voor rond de 15 euro. In de vorm van een E-boek is de prijs 11.99. De Nederlandstalige versie ‘Verlichting Nu’ is als hardcover beschikbaar voor 45 euro.

.
.

Werelddag van de Persvrijheid, 2018

Vorige blog hebben we ‘het boek’ in het zonnetje gezet. Nu is het de beurt aan een verwant onderwerp, namelijk persvrijheid. In ons land en in andere Europese landen is er grote persvrijheid: we krijgen doorgaans vrijelijk te horen en te zien wat er zoal in ons land en op de wereld gebeurt. Daar zorgen onze journalisten en media voor. We zijn dan ook geneigd het belang van die vrijheid te onderschatten. We zijn gewend kritiek, en soms lof, te horen, lezen en zien over nationaal, provinciaal en lokaal bestuur en over reilen en zeilen in andere sectoren en landen. De informatie die geleverd wordt door vrije media is essentieel voor onze democratie, vooral informatie uit onderzoekjournalistiek. De Panama en Paradise Papers over belastingparadijzen zijn er een goed voorbeeld van. Als je niet weet hoe de vork aan de steel zit, als er geen journalisten en media zijn die kritisch nieuws leveren, hoe kun je dan democratie beoefenen, politiek tegenspel leveren en de regering zo nodig voor het blok zetten? Er zijn aardig wat landen waar deze vrijheid niet bestaat. Journalisten zonder Grenzen (Reporters without Borders) stelt jaarlijks een index van landen op, gerangschikt naar hun persvrijheid. De index voor 2018, onder de titel ‘Haat tegen journalisme bedreigt democratieën’, is net uit. Nederland staat op een eervolle derde plaats. In slechts een vijfde van de wereld geldt totale persvrijheid.

     21%, nog een eind te gaan!

Persvrijheid hangt sterk samen met de bescherming van de media en van journalisten. Dictatoriale en corrupte regeringen, foutief opererende bedrijven, de georganiseerde misdaad en anderen willen vermijden dat hun foute operaties aan het licht worden gebracht en proberen het werk van onafhankelijke journalisten te belemmeren of te verhinderen. In de afgelopen tien jaar zijn er meer dan 800 journalisten en mediapersoneel vermoord en het merendeel ervan waren geen oorlogscorrespondenten. Aanvallen op media personeel worden vaak uitgevoerd in conflictvrije omgevingen door de georganiseerde misdaad, knokploegen, veiligheidspersoneel en zelfs de lokale politie, waarbij journalisten het meest kwetsbaar zijn. Deze aanvallen betreffen zowel moord, ontvoering, intimidatie, illegale arrestatie en opsluiting. De moorden in Slowakije en Malta van journalisten die daar onderzoek naar corruptie deden, zijn recente voorbeelden.

Daphne Caruana Galizia, slachtoffer in Malta

De meeste misbruiken tegen media personeel worden niet onderzocht en bestraft. Deze straffeloosheid houdt de geweldscyclus tegen journalisten en media personeel gaande. De zelfcensuur die daaruit voortvloeit onthoudt informatie aan de samenleving en heeft een negatieve invloed op de persvrijheid. De moorden op journalisten en de straffeloosheid ervan hebben een directe invloed op de pogingen van de V.N. om vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling te promoten.
Gezien het overweldigende politieke en maatschappelijke belang van de persvrijheid moet het niet verbazen dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1993 3 mei als internationale Dag van de Persvrijheid heeft uitgeroepen. Deze Dag dient om bewustzijn te kweken voor het belang van persvrijheid, en regeringen eraan te herinneren hun plicht te vervullen ten aanzien van het gerelateerde artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

UNESCO zal op 3 en 4 mei deze 25ste verjaardag van de World Press Freedom Day organiseren in samenwerking met de regering van Ghana. Het thema dit jaar is: ’De macht onder controle houden: media, rechtvaardigheid en recht’. Het symposium bestrijkt onderwerpen als media en transparantie van het politieke proces, de onafhankelijkheid van de media, de verantwoording van overheidsinstanties naar het publiek, huidige uitdagingen en het veilig stellen van online persvrijheid.
Naast het hoofdgebeuren in Accra worden er zo’n 100 andere evenementen wereldwijd opgezet.
UNESCO onderstreept sinds 1997 jaarlijks de persvrijheid door op deze dag de Guillermo Cano Internationale Prijs voor Persvrijheid uit te reiken. De prijs werd genoemd naar Guillermo Cano Isaza, de redacteur van de Colombiaanse krant El Espectador, die vanwege zijn uitgebreide berichtgeving over de drugsbaronnen in het land op 17 december 1986 werd vermoord in Bogota.

Egyptian photojournalist Mahmoud Abu Zeid, is uitgekozen als de winnaar van de 2018 Press Freedom Prize.

Ook in Nederland wordt de Dag van de Persvrijheid gevierd. In onze grondwet staat artikel 7 bekend als de ultieme vrijheid alles te mogen zeggen en schrijven wat je wil.
De Nederlandse Vereniging van Journalisten (nvj.nl) organiseert op drie mei in

Beeld en geluid, Hilversum

het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum het ‘Festival van het Vrije Woord’ met als thema: ‘Hoe waarborgen we persvrijheid in het digitale tijdperk?’ De Amerikaanse schrijver en journalist Franklin Foer is hoofdspreker op deze Internationale Dag van de Persvrijheid. Hij schreef onder andere het boek ‘Ontzielde Wereld’, waarin hij waarschuwt voor het gevaar van bedrijven zoals Facebook en Google die de democratie bedreigen.

 

Een hoog niveau van persvrijheid zoals in Nederland is een groot goed. Dan is nog alles niet noodzakelijk perfect in de nieuwsvoorziening. Het nieuws moet ook op waarheid berusten en tegenwoordig strooit ‘fake news’ roet in het eten. Verder dienen de media niet alleen onafhankelijk maar ook onpartijdig te zijn. Van het laatste hebben de meeste Nederlandse media last, omdat ze vaak Angelsaksische en Hasbara houdingen en meningen overnemen.
Een probleempje is ook de spreiding van het nieuws: teveel sensatie, te weinig opbouwend, te kortstondige aandacht en selectiviteit van onderwerpen. Waarom bijvoorbeeld is er zelden informatie over het menselijk wel en wee in Rusland in plaats van staats- en systeeminformatie? Dat zou een goede manier om verstandhouding te kweken in plaats van steeds op het land af te geven. Gelukkig hebben we kunnen constateren dat een ander element van nieuwsgaring in Nederland goed werkt zoals we pas gezien hebben met de documenten over het afschaffen van de dividendbelasting: toegang tot officiële documenten.
Laatstelijk is er de band met vrijheid van meningsuiting. Als burgers hebben we toegang tot de media, niet alleen consumptief, maar potentieel ook productief via reacties zoals ingezonden brieven en artikelen. We hebben niet alleen het recht maar ook een zekere verplichting onze meningen uit te dragen. Een goede manier om als burger aan de democratie deel te nemen.