Waartoe zijn we op aarde?

 

Het typische antwoord op deze traditionele vraag uit de katholieke catechismus van weleer spreekt weinigen nog aan. Velen zoeken naar een authentieke zingeving van het leven en velen hebben die ook gevonden.

In het literatuur onderzoek voor blog 100  ‘liefde’, kwam ik een inspirerend citaat tegen van Iteke Weeda, schrijfster van ‘Liefde in vele Facetten’ (blz. 85), dat ik graag wil delen:

“Vagelijk heb ik altijd gevoeld dat het op aarde uiteindelijk niet kan gaan om het beminnen te beperken tot een aantal naasten en dierbaren en het erotisch beminnen tot één medemens. Bij dit gevoel heb ik geleidelijk aan meer woorden gevonden. Liefdesrelaties, verwanten en vrienden, collegiale banden – ze vormen een oefenterrein op ons pad naar een liefde die al het aardse omvat, niemand en niets buitensluit. Het vermeerderen van liefde, het uitbreiden van het bewustzijn van liefde, lijkt mij dan ook de enig mogelijke zin van ons leven op aarde”.

Wees Blij en Juich (Gaudete et Exsultate)

 

Paus Franciscus heeft afgelopen april een apostolische Aansporing met bovenstaande titel aan de wereld gepresenteerd. Het onderwerp van deze brief is “de roeping tot heiligheid in de hedendaagse wereld.” De Nederlandse vertaling ervan is onlangs verschenen.

De Aansporing van Paus Franciscus is vanzelfsprekend gebaseerd op het katholieke geloof. Heiligheid is geen modern woord en doorgaans is er bij ons, speciaal onder jongeren, geen grote vraag naar pauselijke adviezen over moreel gedrag en heiligheid. Er is bij de jeugd wel belangstelling voor idolen en rolmodellen, maar dan meer op het terrein van sport, ontspanning, management en levensstijl. Het loont niettemin de moeite voor eenieder, jong en oud, stil te staan bij de nieuwste aanmaning van Paus Franciscus, want zijn adviezen zijn tijdloos. Afgezien van de inhoudelijke waarde is de auteur ook één van de moreel meest hoogstaande wereldleiders, die verdient beluisterd te worden.
De Paus wil aandacht voor heiligheid in ons dagelijks gedrag, in de vorm bijvoorbeeld van geduldige ouders die hun kinderen opvoeden met toewijding en liefde, van mannen en vrouwen, die hard werken om hun gezinnen te onderhouden en van bejaarden en zieken die, ondanks penibele problemen, goedheid en vriendelijkheid blijven uitstralen.
Je hoeft volgens de Paus geen bisschop, priester of ‘heilig boontje’ te zijn, om ‘heilig’ gevonden te worden. We zijn heilig doordat we ons bestaan liefdevol leven en oprecht getuigen van de diepgaande humane waarden van onze cultuur. In plaats van heilig zouden we die houding en dat gedrag ook deugdzaan kunnen noemen,
Deze groei in deugdzaamheid komt volgens de Paus gewoonlijk niet door plotselinge inzichten of ‘bekeringen’ maar door telkens kleine stapjes te zetten. En alles wat gedaan wordt uit angst, hoogmoed of de behoefte anderen te imponeren leidt niet tot deugd of ‘heiligheid’. Je hoeft ook niet te vrezen dat ‘heilig’ gedrag afbreuk doet aan je energie, vitaliteit of vreugde. Integendeel, het heeft een positief effect op houding en prestaties.

Paus Franciscus noemt de deugden bij naam en, zoals te verwachten, geeft hij het primaat aan de goddelijke deugden, geloof, hoop en liefde, waarbij de laatste de allerbelangrijkste is. De hele wet van het leven wordt samengevat in een enkel gebod ‘Je zult van je naaste houden als van jezelf’.

Zuster Theresa in actie

Traditioneel zijn er naast de drie goddelijke deugden, de vier klassieke, te weten rechtvaardigheid, wijsheid, matigheid en moed.
De Paus verwijst ook naar de Bergrede van Jezus, in christelijke kringen een zeer bekende openbare toespraak, om op een eenvoudige manier aan te geven wat heilig of deugdzaam inhoudt. We kunnen daarbij de religieuze referenties voor lief nemen:

De bergrede: de Zaligsprekingen
1. En Jezus, de schare ziende, is geklommen op een berg, en als Hij nedergezeten was, kwamen Zijn discipelen tot Hem.
2. En Zijn mond geopend hebbende, leerde Hij hen, zeggende:
3. Zalig zijn de armen van geest; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.
4. Zalig zijn die treuren; want zij zullen vertroost worden.
5. Zalig zijn de zachtmoedigen; want zij zullen het aardrijk beerven.
6. Zalig zijn die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid; want zij zullen verzadigd worden.
7. Zalig zijn de barmhartigen; want hun zal barmhartigheid geschieden.
8. Zalig zijn de reinen van hart; want zij zullen God zien.
9. Zalig zijn de vreedzamen; want zij zullen Gods kinderen genaamd worden.
10. Zalig zijn die vervolgd worden om der gerechtigheid wil; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.
11. Zalig zijt gij, als u de mensen smaden, en vervolgen, en liegende alle kwaad tegen u spreken, om Mijnentwil.
12. Verblijdt en verheugt u; want uw loon is groot in de hemelen; want alzo hebben zij vervolgd de profeten, die voor u geweest zijn.

De deugden en houdingen die in de zaligsprekingen genoemd worden, zijn bescheidenheid, mededogen, vriendelijkheid, rechtvaardigheid, empathie, oprechtheid, vreedzaamheid, standvastigheid en blijdschap.

Jezus was ‘revolutionair’ in zijn tijd en waarschuwde dat zijn voorstellen tegendraads waren en zelfs een uitdaging aan de maatschappelijke orde. Ook heden ten dage worden mensen vervolgd omdat ze onrechtvaardigheid bestrijden en mensenrechten en de natuur verdedigen. We dienen moed te tonen om hoogstaande morele waarden te verdedigen ten koste van een comfortabel leventje.

Als we het voorbeeld van de heiligen volgen, hoeven we niet verlegen, nors, bitter of zwaaarmoedig te zijn, maar kunnen we, net als zij, blij en vol goede moed zijn. Want het noodzakelijke resultaat van echte liefde is blijheid. En dit dient volgens Paus Franciscus vergezeld te worden door een goede dosis humor.

Blog 100. Liefde

 

De 100ste blog op deze website verdient een top-onderwerp. Voor mij is dat liefde, de goddelijke deugd, die alle andere deugden vervolmaakt en hun diepere betekenis geeft.
Vaak denken we bij liefde aan romantische liefde, maar in feite zijn er volgens Lachlan Brown (Hack Spirit) zeven verschillende soorten liefde:

1. Eros

betoverend…

Het meest voorkomende type, nauw verwant met romantische liefde, frequent in de aandacht, in boeken, films en op televisie. Maar volgens de Griekse mythologie moet je bij je positieven blijven bij dit soort liefde, want die mythologie zag het als een vorm van waanzin. En verliefdheid leidt soms tot rare dingen. Maar de passie en de seksuele opwinding die Eros in de aanvang met zich meebrengt is niet duurzaam: je alleen laten leiden door de passie voor een andere persoon is doorgaans niet voldoende voor een gezonde langdurige relatie. Verliefdheid is in feite een vorm van eigenliefde.

2. Vriendschap

Een speciale band tussen twee of meer personen, die kan ontstaan door gemeenschappelijke achtergrond, gezamenlijke interesses of activiteiten. Er is een wederkerige gemeenschappelijkheid in deze relaties. Deze vorm van liefde komt veel voor en doet onmetelijk veel goed, individueel en collectief. Sommige wetenschappers beweren dat talrijke contacten met vrienden en familie de beste garantie is voor een gelukkig en lang leven.

3. Familie-liefde

geborgenheid en liefde

Dit is een type liefde dat we vaak als vanzelfsprekend zien. We weten dat onze ouders van ons houden en wij op onze beurt van onze kinderen en andere familie. We geven er weinig eerbetoon aan, omdat het zo veel voor komt en we het zo vanzelfsprekend vinden.
Feit is wel dat er veel mensen zijn die geen familie hebben om op terug te vallen. Om hun eenzaamheid op te heffen, zouden ze graag tot een gezin of familie behoren.

4. Universele liefde

Samaritaan…

In plaats van één bepaalde persoon te houden voor de rest van je leven of omgekeerd, waarom je liefde niet rondstrooien en zien hoe je je daaronder voelt. Dit is de betekenis die de apostelen en Thomas van Aquino aan liefde geven, altruïstische liefde.
Waarschijnlijk voelt men zich er beter bij dan onder een eenkennige liefde. Vriendelijkheid en medeleven tonen aan mensen die je misschien niet kent, is een soort liefde dat maar weinig mensen in hun leven toelaten, maar het kan voldoening geven op een geheel eigen manier. Psychologen en filosofen zien dit gedrag als een onfeilbare bron van geluk.
Een uittreksel uit de brief van de Apostel Paulus aan de Korinthiërs, beschrijft deze vorm van liefde als volgt:

De liefde is grootmoedig,
De liefde geeft ruimte,
De liefde is goedig,
Ze is niet jaloers,
Ze schept niet op,
Ze kwets niemands gevoel,
Ze zoekt zichzelf niet,
Ze wordt niet verbitterd
En rekent het kwade niet toe,
Ze is niet blij met wat verkeerd Is,
Maar blij met de waarheid.
Alles verdraagt ze,
Alles gelooft ze, alles hoopt ze,
Alles houdt ze uit.
De liefde zal nooit vergaan, ……..!

5. Vrije liefde

is ook liefde…

Deze soort liefde is niet de meest hoogstaande vorm, maar mensen kunnen er onder bepaalde omstandigheden behoefte aan hebben. Op zich is daar niets verkeerds mee en is dit gedrag in iedere geval beter dan discriminatie, haat of geweld. Seksualiteit en seksueel contact zijn in principe positieve verschijnselen. Soms gaan mensen een relatie aan om een leegte op te vullen. Hoewel oorspronkelijk niet als duurzaam aangegaan, kan er uit deze avonturen verder goeds komen.

6. Dagelijkse liefde

Dit is het soort liefde dat koppels kunnen ervaren wanneer ze voor langere tijd bij elkaar zijn geweest en de romantiek verdwenen is. Partners en hun levensomstandigheden veranderen. Kinderen komen en groeien op, banen veranderen, financiële problemen of ziekten kunnen zich voordoen en de dynamica van de relatie verandert eronder.
Dit kan serieuze problemen voor partners en hun verhouding oproepen, maar als je troost kunt vinden in het feit dat de praktische, dagelijkse liefde goede dingen brengt en dat je een vertrouwde partner hebt in goede en slechte tijden waarmee je oplossingen voor dagelijkse problemen en behoeften kunt arrangeren, dan is deze dagelijkse liefde een belangrijk goed.

7. Eigenliefde

Psychologen en ethici zeggen dat, om anderen lief te hebben, het noodzakelijk is ten minste positief tegenover jezelf te staan. Alleen dan ben je in staat anderen positief te behandelen.
Eigenliefde beoefenen is een uitstekende manier om zelfvertrouwen te ontwikkelen. En niets is meer aantrekkelijk voor anderen dan een persoon die goed in zijn vel zit en zichzelf respecteert.
Ook om optimaal met anderen liefde te bedrijven, is het nodig het eigen lichaam te koesteren. Eigenliefde is daarom belangrijk, zelfs onmisbaar voor de liefde tot anderen. In het algemeen wordt gesteld dat we in het westen hoge drempels voor eigenliefde hebben.

Algemeen

Diverse vormen van liefde kunnen naast elkaar bestaan. Eigenliefde is de basis om andere vormen van liefde te kunnen beoefenen en te ontwikkelen. Gewoonlijk doen we allemaal ervaringen op met eros, vriendschaps- en familie-liefde. Mogelijk ook met de minder altruïstischer vormen van vrije liefde en ‘dagelijkse’ liefde.
De hoogste vorm van liefde is de universele of altruïstische liefde, waar het egocentrische element een kleine rol speelt. De grondhouding van liefde, d.w.z. vriendelijkheid en goedgeefsheid, zorg en bezorgdheid voor de ander, is sterk geprononceerd bij deze liefdesvorm.
Door de hogere vormen van liefde wordt je een betere versie van jezelf en wordt het makkelijker liefde in je leven te ervaren.

veel liefde en geluk

Twitter-accounts ‘Deugwel’ en ‘World Ethics’

 

Nederlands:

ondeugden omsmeden naar deugden

Twitter-account ‘Deugwel’(@ToonVissers1) is automatisch gekoppeld aan de website ‘deugd.net’. Deugwel is voornamelijk in de Nederlandse taal en blijft als zodanig in de lucht.
Hij gaat zich van nu af aan meer concentreren op deugden en karaktervorming. Voorheen was de account gemengd met informatie over andere ethische onderwerpen, zoals mensenrechten, vrede, Verenigde Naties en wereldreligies.
Voor die laatste onderwerpen is nu een aparte Twitter-account aangemaakt onder de naam ‘world ethics’ (@AntoniusVissers)
Die wordt in het Engels gepubliceerd.

Het zou fijn zijn, als je dat al niet gedaan hebt, je op één of allebei deze Twitter-accounts te abonneren en de website te raadplegen. Het loont de moeite je te laten inspireren door deugd- en wereldethiek. Moderne wetenschappers zijn het met de Vader van de deugden, de Griekse wijsgeer Aristoteles, eens, dat deugdbeoefening een belangrijke bron van authentiek geluk is. Verder horen niet alleen personen maar ook organisaties en landen hoogstaand ethisch gedrag te tonen.

English

Until now Twitter-account ’Deugwel’ was automatically linked to website ‘deugd.net’. ‘Deugwel’ was mainly in Dutch and will continue to be in the air. This account will henceforth focus on character building and virtues. Heretofore the account provided also information on other ethical subjects like human rights, peace, United Nations and world religions. For these subjects a separate Twitter-account is now being established, namely ‘world ethics’.

world ethics

It would be good, if you haven’t done so already, to subscribe to one or both of these Twitteraccounts and consult the website. It is rewarding to be inspired by virtue- and world ethics. Modern scientists agree with the Father of virtues, the Greek philosopher Aristoteles, that practicing virtues an important source of authentic happiness is. Furthermore, not only persons, but also organisations and countries should practice and promote outstanding ethical behavior.

keep smiling

 

Blog 99. Dienstbaarheid

 

dienstbaar……

Hoe behulpzaam de medische diensten in Weert gisteren waren, ervoeren we als gevolg van een flinke botsing van mijn vrouw met een glazen tuindeur. Er kwam wat bloed en pijn bij te kijken en we wilden de hulp van onze huisarts inroepen. Die was niet beschikbaar want zij had er een nachtje huisartsenpost opzitten. Dus belden we naar een plaatsvervanger. Een en al bereidwilligheid en we konden meteen komen. In een apart kamertje geplaatst, kwam een vriendelijke, energieke dokter spoedig poolshoogte nemen. Na een kort onderzoek raadde ze aan meteen een KNO-specialist in het ziekenhuis op te zoeken. Daar spoedden we ons naar toe met een verwijsbriefje en nadat er een telefonische afspraak was gemaakt om tussenin geplaatst te kunnen worden. Weer een en al voorkomendheid en werden we weer in een aparte kamer gezet in afwachting van de KNO-arts. Die kwam na een minuut of tien, tegelijk vriendelijk en professioneel, waarbij een onschuldige diagnose uit de bus kwam: geen operatie, gewoon uit zichzelf laten genezen en toch nog een zalfje cadeau.
We vertrokken dus opgelucht met een fijne indruk van de flexibiliteit en behulpzaamheid van huisarts en KNO specialist.

St. Jans Gasdthuis

Ik ben steeds weer onder de indruk van hoe soepel en efficiënt de medische diensten draaien en hoe vriendelijk doctoren, verplegend en administratief personeel zijn.
Het is geen uitzondering, we komen deze houding heel vaak tegen in het dagelijjks leven, maar het verdient om er eens melding van te maken. Toen we thuiskwamen leverde Post NL een pakje van hotel Der Brabander in Duitsland af waar we per abuis wat kleinigheden hadden laten liggen. Meer dan uitstekende service weer!
Wel prettig als het zo kan. Niet voor niets dat de overgrote meerderheid van Nederlanders zo tevreden is met het leven. Zo moeten we het houden!

Met de hoed in de hand ….

Moedig worden

 

bang zijn is een normaal iets

Hieronder volgt een vertaalde samenvatting van het artikel van Mindful Living (hackspirit.com) en Lachlan Brown:’How to be brave: 10 practical steps’

Moed is één van de belangrijkste aspecten van ons bestaan. Het is ook één van de klassieke deugden. Als je veel moed hebt, bereik je meer.

Hieronder staan tien stappen aangegeven hoe je een moediger persoon kunt worden.

 

1. Erken je angsten. Moed is niet de afwezigheid van angst, maar de kwaliteit om door te gaan ondanks die angst(en)
2. Benoem je angsten. Als je eenmaal geaccepteerd hebt dat je bang bent, is het tijd die angsten beter te begrijpen. De meeste mensen gaan door jaren van vrees zonder te begrijpen wat ze bang maakt.
3. Analyseer je angst. Het merendeel van onze angsten is gebaseerd op labiliteit en onzekerheid. Nagaan waar je bang voor bent, traint je hersens om positief op de gebeurtenis te reageren. Dit maakt de angst meer vertrouwd en minder intimiderend.
4. Vind manieren om de angst te controleren. Als je je meer op je gemak gaat voelen met je angst, kun je die beter aan. Het is dan niet langer een abstract en ontastbaar iets, waar je vrees voor had, het is nu iets dat je kunt benoemen, begrijpen en eventueel controleren. Nogmaals, moed gaat over goed functioneren ondanks de angst. De vrees verdwijnt niet, maar je neemt die voor wat hij is en je verandert het in iets dat je kunt beheersen.
5. Vind rolmodellen. De geschiedenis is vol met mensen die erin geslaagd zijn hun angsten te overwinnen. De steun van een rolmodel kan je moreel sterken. Je hebt daar niet noodzakelijk bekende personen voor nodig, ook familie of vrienden kunnen vaak advies geven, omdat ze dezelfde angsten hebben meegemaakt.


6. Probeer zo positief mogelijk te zijn. Moed is meer dan durf. Moed vraagt flexibiliteit, uithoudingsvermogen en veerkracht. Je kunst angst niet alleen bestrijden door alleen maar stoer te zijn. Ontwikkel mentale veerkracht door continu je negatieve gedachten aan te vallen.
7. Oefen in zelfbevestiging. Perfectionisme is één van de valkuilen van de menselijke ambitie, aangezien een teveel eraan een tol op je geestelijke gezondheid legt en je belet voortgang te maken.
8. Markeer vooruitgang. Het is niet makkelijk om de angsten in je leven te overwinnen en niemand verwacht dat je meteen van nul naar honderd gaat. Begin rustig en voer de snelheid op door van tevoren aangegeven markeerpunten.
9. Overtref je eigen verwachtingen. Loop niet op de zaken vooruit en ben actief Maak gebruik van nieuwe mogelijkheden en zoek naar ervaringen die je anders te bang zou zijn geweest om uit te proberen. Vergroot je comfort zone door innovatie.
10. Blijf moedig! Moed is geen kortstondig project en het is makkelijk op je oude gewoontes terug te vallen. Het is essentieel dat je bij de les blijft en voortgang blijft boeken. Vervolg de weg met zelfvertrouwen en je zult moediger worden, elke dag weer opnieuw!

Hieronder een gedicht over ‘moed’ van Toon Hermans

Ik heb ineens weer moed gevat
Begin van voren af aan
Je vraagt je af hoe gaat zo iets
Waar komt die moed vandaan?
Ik leef weer, lach weer, fluit en zing
Geen zucht meer en geen traan
En ach, die moed, naar wáár hij ging
Komt hij ook weer vandaan.

Eerlijkheid

               Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel!

           Pinnochio’s leugentje

 

Wat is waar? Er zijn diverse typen waarheid: een religieuze waarheid die de mysteries van het leven en van de dood probeert te beantwoorden en een wetenschappelijke waarheid, die bewijzen voor veronderstellingen probeert te vinden op basis van onweerlegbare feiten. Soms staan deze twee waarheidsbenaderingen op gespannen voet, zoals in het ontstaan van het leven, in andere gevallen staan ze naast elkaar of vullen ze elkaar aan. Het lijkt er heden ten dage op dat er nog meer waarheden zijn: persoonlijke waarheden en zelfs fictieve waarheden.

In ons dagelijks leven hebben we continu met waarheid te maken, in het bijzonder in de vorm van integriteit en eerlijkheid. En ook daar ligt het niet simpel. Liegen bijvoorbeeld wijkt af van de waarheid. Toch is het soms wenselijk om een leugentje ‘om bestwil’ te gebruiken om een ander of jezelf uit een benarde situatie te redden. De deontologische ethiek van Immanuel Kant zegt dat je nooit een leugen om bestwil mag gebruiken, zelfs niet als het om een mensenleven gaat. De utilistische ethiek van Jeremy Bentham en John Stuart Mill denkt daar veel soepeler over en heeft als ethische maatstaf het grootste nut voor het grootste aantal mensen. Het lijkt erop dat leugentjes om bestwil een nuttig, zo niet noodzakelijk smeermiddel zijn in de dagelijkse omgang met anderen en dat er weinig of geen objectieve maatstaven voor het gebruik ervan bestaan.

Waarheid en eerlijkheid zijn ook nauw verbonden met integriteit, zich niet laten corrumperen. Corruptie heeft door de geschiedenis heen bestaan en speelt ook nu een niet onbelangrijke rol in het maatschappelijk leven. Er bestaan diverse vormen, variërend van directe omkoperij tot de vagere netwerkcorruptie.

voor wat, hoort wat

Er wordt momenteel ernstig werk gemaakt van het aanpakken van corruptie, in Nederland zelf, en in organisaties als de Europese Unie, de OESO, de Groep van Twintig en de Verenigde Naties. Maatschappelijke verbanden zoals Oxfam/Novib en het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten maken stevige bijdragen zoals de Panama en Paradise Papers over belastingparadijzen hebben laten zien.
De oprichting van het Klokkenluidershuis bij ons is ook een stap in de goede richting. In Nederland moet er nog meer gebeuren, want we staan internationaal nog steeds bekend als een belastingparadijs.

Er is momenteel ook het nodige te doen over eerlijkheid in de media, met name nepniews. Een groot deel van het informatiemateriaal op de sociale media lijkt van dien aard te zijn.
Het is vooral in de Amerikaanse media en politiek dat oneerlijkheid momenteel op de voorgrond treedt, met ruim gebruik van ‘fake news’. We lijken momenteel een Amerikaanse president te hebben die zijn sporen in een duistere wereld van real estate, handel en media verdient heeft en nu maffiose praktijken op de politiek loslaat. Hij lijkt een schrikbarend tekort aan moreel bewustzijn te bezitten, bestaande regels aan zijn laars te lappen en met leugen en macht zijn gelijk probeert te krijgen.
‘Fake news’ wordt met opzet verspreid om tegenstanders te overdonderen of in diskrediet te brengen. Afgezien van oorlog, revolutie lijkt deze benadering de laagste te zijn die er in openbaar bestuur bestaat. Mogelijk geeft dit een kortstondige overwinning, maar de gevolgen op lange termijn kunnen catastrofaal zijn. Voortgang in de maatschappij is voor een groot deel mogelijk gemaakt door onderling vertrouwen, in verbaal of schriftelijk formaat. Als partners niet meer op elkaar kunnen vertrouwen en brute macht de overhand krijgt, zal voortgang geremd worden.

Op 12 mei jongstleden hield Michael Bloomberg, oud-burgemeester van New York, een toespraak op de Afstudeerdag aan de Rice University. En hij had het over een erecode , waarbij eer en eerlijkheid twee kanten van dezelfde munt zijn. Om eerbaar te zijn, moet je eerlijk zijn en dat betekent eerlijk spreken en eerlijk handelen, zelfs wanneer het vraagt dat je je fouten toegeeft – en de consequenties ervan moet nemen. In 2016 was het woord van het jaar ‘post-truth’ en in 2017 kregen we de uitdrukking ‘alternatieve feiten’. In wezen betekenen ze allebei: omhoog kan omlaag zijn en zwart kan wit zijn. Waar kan onwaar betekenen en gevoelens kunnen feiten zijn.
Tegenwoordig zien volgens Bloomberg velen op het hoogste machtsniveau de naakte waarheid als een bedreiging. Ze zijn er bang voor. Ze ontkennen en vallen die aan. En zo bevinden we ons temidden van een epidemie van oneerlijkheid en een eindeloze golfvloed van leugens.


De trend van gekozen politici om alternatieve realiteiten te promoten – of ze bij anderen toe te juichen – is volgens hem een van de ernstigste bedreigingen van de democratie. Vrije samenlevingen zijn afhankelijk van burgers die inzien dat bedrog in regeringen niet iets is om je schouders over op te halen.
Soms is het misbruik van macht, soms is het een vorm van corruptie en soms is het beide. Als er niets tegen deze misbruiken gedaan wordt, worden de instituties die onze rechten beschermen en in stand houden, uitgehold , en de deur geopend voor tirannie en fascisme. Wanneer gekozen politici denken dat ze boven de waarheid staan, zullen ze ook handelen alsof ze boven de wet staan. En als we oneerlijkheid toestaan krijgen we criminaliteit, een formule voor ineenstorting en nationale teruggang.
Dus er moet tegengas gegeven worden. Door vooraanstaande politici en andere vooraanstaande personen, door publieke instanties, kerkgemeenschappen, maatschappelijke instanties en, last but not least, individuele burgers. Recente praktijken van sommige kranten en instellingen om ‘feitencheckers’ te handhaven is een welkom systeem. Overwogen zou dienen te worden om personen en instellingen een publieke eerlijkheidsindex toe te kennen. En door welwillende burgers die de verworvenheden van de democratie, de verlichting en het humanisme willen verdedigen. Daar horen de meesten van ons bij en we hebben de persoonlijke uitdaging en plicht steeds gerechtigheid, integriteit, waarheid en eerlijkheid te verdedigen. Als verdediging van onze waardigheid als mens en als bescherming van onze toekomst.

Verlichting en vooruitgang

 

‘Verlichting’ is de naam voor een periode, waarin de moderne filosofie aanvangt. René Descartes wordt er als aartsvader van gezien.

Filosoof en wiskundige tegelijk wilde hij de wetenschap door middel van de rede, een nieuw fundament geven. Andere bekende filosofen uit die periode zijn Blaise Pascal, Spinoza en Immanuel Kant. De verlichting bestrijkt grofweg de periode 1740 – 1800.
Het onderliggende principe van de verlichting is vrijheid van denken en van meningsuiting; haar vier thema’s zijn: rede, wetenschap, humanisme en vooruitgang.

In eerdere blogs hebben we Steven Pinker genoemd die opzien baarde met zijn bestseller ‘Ons betere ik’. In dat boek toont Pinker aan dat, ondanks dat velen dat niet zo ervaren, we als mensheid ons steeds minder gewelddadig gedragen. Agressie, wraak en sadisme blijken het in toenemende mate af te leggen tegen empathie en zelfbeheersing.
In zijn nieuwe boek ‘Enlightenment now’ (Verlichting nu) breekt Steven een lans voor de vooruitgang die de Verlichting ons gebracht heeft. In een serie heldere grafieken toont hij aan dat er op wereldniveau op veel terreinen grote vooruitgang is geboekt.
Enkele voorbeelden hiervan:
Sinds de opkomst van de Verlichting is de gemiddelde levensverwachting in de wereld gestegen van 30 naar 71 jaar en in de meest ontwikkelde landen zelfs naar 81 jaar. De kindersterfte in de meest ontwikkelde delen van de wereld bedroeg rond 33%, terwijl die nu zelfs in de armste landen maar 6% bedraagt (nog steeds teveel natuurlijk). De pokken bijvoorbeeld zijn uitgeroeid terwijl die in de 20ste eeuw alleen al 300 miljoen mensen deed overlijden of misvormen.
De wereld is vandaag ongeveer 100 keer rijker dan twee eeuwen geleden. Het deel van de mensheid dat in uiterste armoede leeft is van 80 naar minder dan 10% gedaald en extreme armoede zou binnen afzienbare tijd wel eens helemaal uitgeroeid kunnen worden. Een eeuw geleden besteedden de rijkere landen 1% van hun rijkdom aan het onderhouden van kwetsbare groepen, terwijl dat nu ongeveer een kwart is.
Oorlog tussen landen is bijna uitgebannen. Er worden meer mensen vermoord dan er sterven door oorlog. Hij geeft aan dat het aantal slachtoffers van terrorisme niet in verhouding staat met de media hype erover: 38.422 over de hele wereld in 2015, terwijl er in de V.S 44 en in west Europa 175 slachtoffers waren. Oorlogsslachtoffers waren er dat jaar 97.000 (wereld), 28 (V.S.) en 5 (West Europa). Voor moorden waren de cijfers respectievelijk: 437.000, 16.000 en 4000, dodelijke slachtoffers van verkeersongelukken 1.250,000, 35.000 en 19.000. Behalve voor moorden is het in westerse landen op alle terreinen steeds veiliger geworden. Zelfmoorden zijn ook nog talrijk: per jaar wereldwijd zo’n 800.000 en meer dan 40.000 alleen al in de V.S. Dit heeft voor een groot deel te maken met geestelijke gezondheid en gelukbeleving. Bijna 300 miljoen mensen wereldwijd zijn depressief.
Het mensdom is niet alleen gezonder, rijker en veiliger, maar ook vrijer. In het begin van de 19de eeuw leefde 1.5% van de mensen onder een democratisch bewind, tegenwoordig twee derde van de wereldbevolking. Verder hebben vrouwen bijna overal hetzelfde stemrecht als mannen, wetten tegen homoseksualiteit zijn grotendeels afgeschaft en houdingen ten aanzien van minderheden, vrouwen en homo’s zijn toleranter. Haatmisdaden, geweld tegen vrouwen en mishandeling van kinderen nemen overal systematisch af, evenals kinderarbeid.
De mensen zijn ook beter onderricht, geïnformeerd en intelligenter. In het begin van de 19de eeuw kon 12% van de mensheid lezen en schrijven, nu is dat 83 % en vrouwen hebben hun achterstand op mannen bijna ingehaald.
Amerikanen werken 22 uur minder dan vroeger, hebben drie weken betaalde vakantie, spenderen per week 43 uur minder aan huishoudelijk werk (vroeger 58, nu 15) en spenderen nu slechts een derde van hun inkomen aan essentiële levensbehoeften, terwijl dat vroeger bijna twee derde was. Door de vrije en positieve besteding van extra tijd en inkomen zijn de mensen gelukkiger geworden.
Steven pinker is geen dromer, hij ondersteunt zijn meningen met feitelijke gegevens. Hij toont aan dat de afgelopen twee en een halve eeuw de mensheid enorme vooruitgang heeft geboekt dank zij de rede, de wetenschap en het humanisme. Er is, erkent hij, nog het nodige te doen op het gebied van ziekte en sterfte. Meer dan twee miljard mensen leven nog in een dictatuur. Een vijfde van de wereldbevolking heeft geen basisonderwijs genoten en bijna een zesde is analfabeet.
Zo is vooruitgang nu eenmaal zegt Pinker, we worden voortgestuwd door vernuft, sympathie en constructieve instanties en we worden afgeremd door de donkerder kanten van de menselijke natuur en de wet van de entropie (wanorde). Maar de balans is in extreem positief en de Verlichting met zijn gebruik van rede, wetenschap en humanisme kan de resterende problemen helpen oplossen. Onder de miljard extreem armen, die er nog zijn, zitten waarschijnlijk zo’n miljoen genieën, een potentieel reservoir van vooruitgang, net als bij de vrouwen. 
Pinker noemt zichzelf geen ‘optimist’, maar een serieuze ‘possibilist’. Henk Smeijsters, filosofisch cultuurhistoricus, schaarde Pinker in zijn NRC artikel van zaterdag 13 mei ‘Doemdenkers en optimisten kunnen van elkaar leven’ (Opinie en Debat) onder de optimisten, samen met de Zweedse globaliseringsadept Johan Norberg (Vooruitgang), de Vlaamse filosoof Maarten Boudry (De redelijke optimist) en de Nederlandse ‘goed nieuws-journalist’ Ralf Bodelier (World’s Best News). Hun tegenpolen zijn Bas Heijne, Hermann von der Dunk (De wereld als getal), Panka Mishra (Age of anger), Yuval Noah Harari (Homo deus) (zie later), René ten Bos (Dwalen in het antropoceen) en Philip Blomm (wat op het spel staat).
Sinds samenlevingen sterke vooruitgang hebben geboekt, hebben ze nu hun zinnen gezet op de grotere uitdaging van klimaatbeheersing en nucleaire e. Het aantal nucleaire wapens is met 85% verminderd. De opwarming van de aarde is nog een ernstig probleem, maar er is goede hoop dat het Klimaatverdrag van Parijs daar een oplossing voor zal vinden.
Interessant om hier weer Yuval Noah Harari te vermelden die in zijn ‘Homo Deus’ aangeeft de positieve mening van Pinker over gemaakte vooruitgang te delen. Harari verwacht dat levensverlenging/onsterfelijkheid, geluk en ‘opwaardering van de mens’ (Homo Deus) waarschijnlijk de drie volgende grote projecten zijn waarmee de mensheid en de wetenschap zich gaan bezig houden.
Er zijn risico’s dat de beginselen van de Verlichting hindernissen op hun weg vinden, zoals een afzwakking van economische groei in rijke landen, de opkomst van het populisme en religieus fanatisme. Maar de fundamentele verworvenheden van de laatste twee en een halve eeuw zouden moeilijk teniet gedaan kunnen worden. Er zijn talloze systemische krachten die de evolutie gaande zullen houden: mobiliteit, connectiviteit, onderwijs en urbanisatie, evenals de pressie van vrouwen en minderheden voor hun emancipatie.
In feite zegt hij is ons morele en spirituele wereldbeeld gebaseerd op de wetenschap. De combinatie van wetenschappelijke principes met enkele andere overtuigingen – dat we allemaal ons eigen welzijn nastreven en dat we sociale wezens zijn die met elkaar omgaan en gedragscodes kunnen onderhandelen – heeft tot een moraliteit geleid, het humanisme, dat de bloei van menselijke en andere levende wezens bevordert. Dit humanisme is in feite de ethiek geworden van moderne democratieën, internationale organisaties en ruimdenkende religies. Humanisme is ook de morele code waar mensen naar convergeren in gevallen dat ze ethisch rationeel willen handelen, cultureel sterk verschillen zijn en door omstandigheden gedwongen zijn samen te leven.
Veel van ons vroegere geloof heeft plaatsgemaakt voor de rede, zoals op het gebied van schepping en evolutie. Het blijft voor een deel van de mensheid een uitdaging om rede en geloof te combineren, vooral voor diep religieus opgevoede mensen. In vroeger tijden werd in Europa het hele leven bepaald door religieuze geboden en verboden. Een groot deel van de betrokkenen, mogelijk het overgrote dee,l kon daar tevreden of gelukkig mee leven en het religieuze kader bood veel spirituele en sociale steun. Er heeft ondertussen een aardverschuiving plaats gevonden op religieus gebied en terwijl er velen nog in iets geloven, wordt er weinig gepraktiseerd. Het religieuze wereldbeeld is voor de meesten sterk afgezwakt of verdwenen. Het is verbazingwekkend te constateren dat de mensen tegenwoordig minstens even gelukkig zijn als vroeger. En verheugend om ook vast te kunnen stellen dat morele houdingen in het algemeen er zeker niet op achteruit zijn gegaan. Dit is niet bedoeld om de vroegere religieuze situatie negatief te beoordelen. Integendeel, ze heeft in belangrijke mate bijgedragen aan het huidige, hoge geluks- en ethische niveau. Maar de balans is bij ons sterk verschoven naar het rationele humanisme.

niet of ….. of…, maar en….. en!

P.S. ‘Enlightenment now’ kun je in een Engelstalige hardcover krijgen voor rond de 15 euro. In de vorm van een E-boek is de prijs 11.99. De Nederlandstalige versie ‘Verlichting Nu’ is als hardcover beschikbaar voor 45 euro.

.
.

Wereld Boeken Dag (23 april)

Lezen, vooral het lezen van boeken, brengt je een indrukwekkend aantal voordelen: het ontspant, het verbetert je vocabulaire, stimuleert je verbeelding, levert nieuwe ideeën, verbetert je concentratievermogen, versterkt je geheugen, slijpt je taalvaardigheden, verrijkt je kennis en maakt je slimmer en interessanter. Bekende mensen, zoals Bill Gates, raden dan ook aan regelmatig een boek ter hand te nemen

Traditioneel hebben we een groot deel van onze kennis uit boeken opgedaan, en nog. Nu wordt het digitale medium belangrijker, alsnog vaak gepresenteerd in de vorm van een boek. Het is dan ook geen wonder dat de uitvinding van de boekdrukkunst in de vijftiende eeuw als een mijlpaal in de ontwikkeling van de mensheid wordt gezien. Gezien het belang van het boek, moet het niet verbazen dat het ook wereldwijd een erkenning heeft gekregen.
De Wereld Boeken Dag dan is een internationale, door de VN organisatie UNESCO vastgestelde dag. Hij is ingesteld in 1995, om het lezen, het publiceren en het beschermen van intellectueel eigendom te stimuleren door middel van auteursrecht.
De datum 23 april werd gekozen omdat die dag in Spanje al sinds 1923 in het teken stond van boeken. Op die dag werd de schrijver Miguel de Cervantes ge-eerd. Een andere reden om 23 april als datum te kiezen was omdat dit de sterfdag was van William Shakespeare en Miguel de Cervantes, allebei in het jaar 1616. Sinds 1995 wordt tijdens de Wereld Boeken Dag jaarlijks in meer dan 100 landen aandacht besteed aan de magische kracht van boeken en lezen. Een wereldwijde eerbetoging aan boeken en schrijvers die bruggen slaan tussen heden en verleden en tussen verschillende generaties en culturen. Het boek is een prachtige uitvinding geweest voor het delen en verspreiden van ideeën over ruimte en tijd, en een potente kracht voor het uitroeien van armoede en het opbouwen van vrede.

Geletterdheid is de brug tussen misère en hoop – Kofi Annan

Zoals de Directeur-generaal van UNESCO het in haar boodschap voor 23 april zegt: boeken eren is het vieren van activiteiten, schrijven, lezen, vertalen, uitgeven, die individuen helpen zichzelf te ontwikkelen. Op een fundamentele manier is het ook de vrijheden vieren die daartoe in staat stellen. Boeken bevinden zich op het snijpunt van enkele belangrijke menselijke vrijheden, vooral de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de drukpers. Die vrijheden zijn fragiel. Ze hebben te maken met een groot aantal uitdagingen, van het betwisten van copyright en culturele diversiteit tot aan fysieke bedreigingen van schrijvers, journalisten en uitgevers toe. In veel landen zijn deze vrijheden beknot, zelfs nu nog, wanneer scholen worden aangevallen en manuscripten en boeken vernietigd. Het is de plicht, zo zegt Directeur-Generaal , om deze vrijheden overal ter wereld te beschermen en om lezen en schrijven te promoten om ongeletterdheid en armoede te bestrijden en de fundamenten van de vrede te versterken.


Er zijn feestelijke activiteiten overal ter wereld op die dag. Een grote festiviteit zal op het hoofdkantoor van UNESCO in Parijs plaats vinden in samenwerking met uitgeverijen, boekhandelaren en bibliotheken, om een beter idee te krijgen van ieder van de dertig artikelen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM), het 1948 VN geschenk aan de mensheid. Dit jaar vieren UNESCO en de hele VN-familie de 70ste verjaardag van de UVRM. Deze verklaring bevat onder meer het recht op meningsvrijheid en het recht om de voordelen te genieten van wetenschappelijke vooruitgang. Uit deze rechten komt de vrijheid om te publiceren voort, voor het eerst vorm gegeven in de 1950 Conventie van Florence, waarin UNESCO tot samenwerking tussen landen oproept in alle takken van intellectuele activiteit.

Sinds 2000 heeft deze internationale dag tot een ander initiatief geleid, met name de aanwijzing van een tijdelijke wereldhoofdstad van het boek. Ieder jaar kiezen UNESCO en de internationale organisaties van uitgevers, boekhandelaren en bibliotheken deze hoofdstad voor de duur van een jaar. Voor 2018 is Athene gekozen, vanwege de kwaliteit van zijn activiteiten, die ondersteund worden door de hele boekindustrie. De bedoeling is om boeken toegankelijk te maken voor de hele stadsbevolking, inclusief migranten en vluchtelingen. Het programma omvat bijeenkomsten met schrijvers, vertalers en illustratietekenaars; concerten; thematische tentoonstellingen; poëzielezingen en workshops voor uitgeverij-professionals.

Niet iedereen kan lezen. Volgens de Wereld Blinden Unie is ongeveer 1 op de 200 mensen blind, in totaal zo’n 39 miljoen. Een verdere 246 miljoen mensen hebben sterk gereduceerd zicht. Deze groep heeft toegang tot ongeveer 10 % van het leesmateriaal. Drie tot vijf procent van schoolkinderen heeft vanwege dyslexia speciale faciliteiten en ondersteuning nodig om te kunnen lezen.

De Wereld Boeken Dag was in Nederland tot enkele jaren geleden vrijwel onbekend, in tegenstelling tot andere Europese landen. Sinds 2002 wordt de Wereld Boeken Dag in Nederland georganiseerd door Stichting ‘Read to Grow’ (Lezen voor Ontwikkeling). (http://www.readtogrow.eu/nl/). Dit met als doel om de aandacht te vestigen op de schaarste en het belang van goede boeken en leesmateriaal in ontwikkelingslanden. In Nederland vinden we het vanzelfsprekend dat boeken voor ons beschikbaar zijn. Hierdoor hebben we veel mogelijkheden om onszelf te ontwikkelen. Voor de meeste mensen in ontwikkelingslanden is de toegang tot boeken een stuk minder vanzelfsprekend. Om ook deze mensen een kans te geven hun potentiële kwaliteiten te ontwikkelen, schenkt Read to Grow boeken aan kleinschalige projecten in ontwikkelingsgebieden. De stichting werkt daarbij samen met 225 partner organisaties in 64 ontwikkelingslanden.
In samenwerking met UNESCO Centrum Nederland en het UNESCO hoofdkantoor in Parijs heeft Read to Grow besloten om de World Book Day te gebruiken als datum voor het inzamelen van boeken. Jaarlijks doen de leerlingen van internationale scholen en tweetalige scholen in Nederland mee met de Wereld Boeken Dag Actie, welke elk jaar gehouden wordt rond Wereld Boeken Dag. Daarnaast nemen jaarlijks tientallen Nederlandse middelbare en internationale scholen deel aan een actie om goede Engels- en Franstalige boeken te verzamelen voor projecten in ontwikkelingslanden.
Elk jaar wordt er ook een prijs, de World Book Day Award, uitgereikt aan de school welke het meeste aantal boeken per leerling verzamelt. In 2015 was dit de American International School uit Rotterdam en in 2016 de International School of Eindhoven.

                       Read to Grow

Sleutelfiguur

                     spil

Dit is de vertaalde titel van een boek van Seth Godin, wereldwijd bekende schrijver voor het promoten van projecten en ideeën. In ‘Linchpin”(Spil of Sleutelfiguur) (2011) richt hij zijn aandacht op de promotie van het individu en legt hij uit hoe iemand grootse prestaties kan leveren. Vroeger zo zegt hij, waren er twee teams in elke onderneming: de leiding en de mensen op de werkvloer. Nu is er een derde team zegt hij , dat van de ‘spillen’. De ‘spil’ is iemand waar alles om draait, die orde in chaos kan scheppen, improviseren, verbinden, scheppen en dingen aan de gang krijgen. Spillen zijn de onmisbare bouwstenen van toekomstige hoogwaardige organisaties. Deze lieden bedenken wat er gedaan moet worden als er geen voorschriften zijn. Ze enthousiasmeren en dagen hun klanten en collega’s uit. Ze houden van hun werk, geven het beste van wat ze in zich hebben en maken van iedere dag een kunstwerk.

In de traditionele opstelling was je een radertje in het bedrijf of het sterk gereglementeerde maatschappelijk leven. Je werd strak opgeleid, was gehoorzaam en volgde de voorschriften van hogerhand. De overgang van het traditionele patroon naar een nieuwe samenleving heeft ons leven op zijn kop gezet. Je kunt nu tot op zekere hoogte een keuze maken. Je kunt kiezen om volgens het oude patroon te leven of je kunt kiezen je eigen pad te volgen. De minst geschikte manier is om te conformeren en een nummer te blijven. De beste manier om onmisbaar te worden en in de nieuwe economie te floreren is om opmerkelijk, inzichtelijk en een kunstenaar te zijn.

Om zo’n onmisbare spil te zijn moet je hard werken. Die arbeid is niet fysiek. Je moet bevlogen zijn, je inzetten voor taken die volwassenheid, toewijding en authenticiteit vragen en je moet het om de goede redenen doen. Spillen zijn genieën, kunstenaars en gevers van geschenken. Zij nemen hun humaniteit mee naar het werk. En ze hebben de moed om een verschil te maken. De huidige arbeidsmarkt vraagt mensen die humaan zijn, sterk verbonden en volwassen, mensen met passie en energie, die de dingen zien zoals ze zijn, prioriteiten kunnen stellen en onbevreesd kunnen beslissen. Flexibel tegenover verandering, veerkrachtig tegenover verwarring. Al deze kenmerken zijn keuzes, geen talenten en zijn dus vrijelijk beschikbaar. Het verschil tussen een nummer en een spil is grotendeels een kwestie van houding, niet van leren.

lef hebben

Iedereen heeft een genie in zich, een god om met de wereld te delen. Het zou spijtig zijn die tegen te houden vanwege angst, want het staat vast dat je alles kunt veranderen. Als je je daarvoor inzet!
De mensen die de vrijheid hebben zich op het werk te ontplooien, zullen tot grote hoogten stijgen. Wanneer ze zich realiseren dat ze niet als een nummer behandeld worden, maar vertrouwen in vrijheid hebben, nemen ze de uitdaging aan en bloeien ze op. Als waardering voor dat respect en vertrouwen zullen spillen hun vrijheid en macht niet misbruiken. Ze zullen nog harder gaan werken, langer blijven en meer produceren dan waarvoor ze betaald worden. Ze zijn positief ingesteld en verkwisten geen tijd met zeuren en klagen. Ruimdenkende bazen en organisaties nemen gemotiveerde mensen aan, stellen hoge eisen en geven ze de ruimte om uit te munten. Voorbeelden van deze benadering zijn de grote digitale bedrijven in Amerika. De employees daar hebben veel vrijheid, worden in de watten gelegd en tegelijkertijd scherp gehouden. Hun prestaties zijn enorm, speerpunten van de nieuwe maatschappij.
Vrijgevigheid is de beste strategie. Hoe meer je geeft, hoe meer je terug krijgt. Het vrije gebruik van talenten leidt tot meer innovatie en grotere productiviteit. Je baan kun je een platform voor vrijgevigheid maken, voor expressie, voor kunst.

 

Je bent niet alleen een kunstenaar als je met olieverf of marmer werkt, je kunt ook kunstenaar zijn met getallen, business modellen en klanten. Kunst gaat over intentie en communicatie, niet over materiaal. Een kunstenaar is iemand die durf en intuïtie heeft, die creatief en doortastend is en de status quo uitdaagt. En een kunstenaar is gemotiveerd. Kunst is een persoonlijk geschenk dat de ontvanger verandert. Kunstenaars zijn optimisten. Optimisme is een belangrijke eigenschap, omdat het ons in staat stelt onze ideeën te ontwikkelen, onze situatie te verbeteren en op een betere toekomst te hopen. En alle artiesten hebben dit optimisme, omdat ze werken om dingen beter te maken. Optimisme is voor kunstenaars, pioniers, spillen en winnaars.

 

uit het hart….

Succesvolle mensen zijn erop uit hun kennis en ideeën te verspreiden. In de spileconomie, zijn de winnaars degenen die geschenken geven. Als je iets weggeeft, heb je er zelf meer voordelen van dan de ontvanger. De handeling van vrijgevigheid maakt je rijk en als de betrokken goederen of diensten zich verspreiden in de gemeenschap, heeft iedereen er voordeel van. Het ontwerp van de iPhone bijvoorbeeld is kunst, een geschenk van de ontwerper aan ons.
Geschenken geven maakt je onmisbaar. Spil zijn is een akte van vrijgevigheid omdat het je een platform geeft voor het uitdelen van emotionele arbeid en het geven van geschenken. Kunstenaars geven geen geschenken om er beter van te worden. Ze doen het voor respect, contacten en voor transformatie.
Het beste wat je aan de schenker kunt teruggeven is respect.

 

Weerstand

Waarom is het zo moeilijk om ‘spil’ te zijn? Dat is niet alleen de traditie, het is ook biologisch. Diep in onze hersens ligt de amygdala, het reptielenbrein, dat erop uit is alles te saboteren dat bedreigend, riskant of genereus is. De amygdala wil ervoor zorgen dat je alles veilig speelt en geen risico loopt. Hij maakt je bang om risico te lopen en voor vrijheid te kiezen. Weinigen zijn bereid de angst om die keuze te maken te overwinnen. Daar moet de neocortex van de hersenen te hulp komen.
De weerstand is er continu op uit dat je conformeert. Angst is onze belangrijkste emotie. Vrees om zonder aanwijzingen of stramien te leven is de belangrijkste reden waarom mensen verteld willen worden wat te doen
Er zijn ontelbare mensen die je willen vertellen hoe je moet conformeren, die je willen corrigeren, helpen, je vertellen wat je fout doet en niemand die je aanspoort om op te vallen. Voor de meeste van ons is de gelukkigste toekomst hetzelfde als het verleden, alleen een graadje beter. De reden is onze nostalgie voor de toekomst. De spil ontwerpt zijn eigen toekomst, gaat erin op maar kan hem toch ieder moment loslaten.

Overzicht
Vandaag is een keerpunt volgens Godin , een eens in een leven moment wanneer je een keuze moet maken. In plaats van nadruk te leggen op het gehoorzamen aan de management als lange-termijn strategie voor zekerheid is er de kans een alternatieve krachtige visie te ontwikkelen en uit te voeren. Die aanpak is niet gebaseerd op gehoorzaamheid, maar op visie en engagement, op talent en creativiteit en kunst.

We gaan ervoor!