Gracián. Nooit overdrijven

                           

Het is heel belangrijk erop bedacht te zijn niet in overdreven bewoordingen te spreken, deels om niet het risico te lopen de waarheid geweld aan te doen, deels om ons oordeelsvermogen geen slechte reputatie te bezorgen. Een overdrijving is een verkwisting van de waardering en geeft aan hoe beperkt onze kennis en onvolkomen onze smaak is. Lof wekt nieuwsgierigheid en prikkelt het verlangen. Als nu later blijkt dat de waarde niet met de prijs overeen stemt, wat gebruikelijk is, dan keert de teleurgestelde verwachting zich tegen degene die deze opwekte, en neemt wraak door zich minachtend uit te laten over hem en wat hij aanprees.
Een wijs man is daarom terughoudend, en maakt liever de fout te weinig dan teveel te zeggen. Ongewoon goede dingen zijn zeldzaam, daarom dient men matig te zijn bij het prijzen. Overdrijven is verwant aan liegen. Door overdrijven verliest u de naam zowel over een goede smaak als gezond verstand te beschikken. Het eerste is erg; het tweede nog veel erger.

niet overdrijven

Gracián. Uw sterke zijde kennen

Ontwikkel uw voornaamste talent en kweek de andere aan. Iedereen zou iets groots hebben bereikt als hij zijn sterke zijde had gekend. Denk daarom na over uw bijzondere eigenschappen en cultiveer ze. Sommigen hebben een uitzonderlijk scherp verstand, anderen zijn weer ongewoon moedig. De meesten doen hun gave geweld aan, en blinken daardoor nergens in uit: wat in het begin de ijdelheid streelde, wordt later door de tijd ontluisterd.

N.B. De aanbeveling om je sterkste kant(en) te ontwikkelen en daardoor indirect je andere kwaliteiten, wordt tegenwoordig ook door de positieve psychologie aangeraden, in hert bijzonder door het bekende Amerikaanse ‘Value in Action’ (VIA). U kunt via een vrijblijvende Engelstalige enquête op de website www.viacharacter.org/www/Character-Strengths uw sterke kanten leren kennen, een aanrader!

Gracián. Een rechtschapen mens zijn

Vredespaleis, symbool van recht en rede

Men dient steeds vastberaden de partij van rede en recht te kiezen en zich niet door banale hartstochten of tiranniek geweld laten dwingen de grens van de redelijkheid te overschrijden.
Waar kan men echter zo’n wonder van rechtschapenheid vinden? Rede en recht hebben maar weinig aanhangers. Velen roemen hen weliswaar, maar niet voor eigen gebruik. Anderen volgen de weg van recht en redelijkheid tot het gevaarlijk wordt. De oneerlijken verloochenen hem dan, terwijl degenen die sluw zijn uitvluchten bedenken.

Redelijkheid en recht laten verstek gaan wanneer zij in strijd komen met vriendschap, macht of eigenbelang.


Het gevaar hiervan is dat men geneigd is te vergeten wat rechtschapenheid inhoudt. Listige mensen nemen de toevlucht tot de beproefde methode sofismen te bedenken om niet in conflict te raken met hun geweten of het belang van de staat, maar een standvastig man ziet dergelijke uitvluchten als een soort verraad. Hij hecht meer aan zijn overtuiging dan aan zijn eigenbelang, kiest steeds de zijde van de waarheid, en als hij zich van anderen afkeert is dat niet door veranderlijkheid van zijn, maar van hun kant, doordat zij als eersten de waarheid ontrouw zijn geworden.

N.B. Dit is één van de meest diepzinnige aforismen van Gracián. De cursieve zin in het midden verklaart grotendeels waarom de wereld dikwijls niet rechtvaardig of vredelievend is.

Graciá. Kennis en zuivere bedoelingen leveren rijke resultaten op

Een goed inzicht dat gepaard gaat met kwade bedoelingen heeft in het verleden steeds tot monsterlijke ondernemingen geleid. De slechte bedoeling vergiftigt alles wat mooi is; als zij door kennis wordt bijgestaan, doet zij haar schadelijk werk nog geraffineerder. Niets is afschuwelijker dan begaafdheid die vernietiging beoogt.
Kennis zonder gezond verstand is dubbele waanzin.

N.B. Zie de positieve titel. De tekst is goed advies, ook heden ten dage!

zuivere bedoelingen

Gracián. Inhoud en vorm

Een goede inhoud volstaat niet, ook het uiterlijk is belangrijk. Een slechte vorm bederft alles, zelfs rede en rechtvaardigheid. Als iets goed wordt gebracht, verliest een weigering haar scherpte en een waarheid haar bitterheid. Een goed verzorgd uiterlijk verfraait zelfs de ouderdom. Het hoe is van groot belang bij alles; met goede manieren steelt men de harten. Innemend gedrag geeft glans aan het leven; het haalt wonderen uit als men iets wil bereiken.

                        

Gracián. Omgang met mensen van wie wij iets kunnen leren


Gracián

Laat de omgang met vrienden een leerschool van beschaving zijn en onze conversatie met hen verfijnd onderwijs. Wij dienen van onze vrienden leraren te maken, het nut van het leren te verenigen met het genoegen van het vriendschappelijke verkeer.
Een verstandig man is een veel gezien bezoeker van de huizen van vooraanstaande mensen, plaatsen die eerder een forum van grootheid dan paleizen van ijdelheid zijn. Er bestaan mannen, befaamd om hun wijsheid, die niet alleen zelf door hun voorbeeld en gedrag een richtsnoer voor grootheid zijn, maar bovendien zijn omringd door een uitgelezen gezelschap dat een academie van beschaving en verfijnde zeden vormt.

Gracián. Zelfbeheersing bezitten.

Zelfbeheersing bezitten, een eigenschap van de hoogste zieleadel, die ons bevrijdt van de dienstbaarheid aan lage, grillige opwellingen. De beste vorm van macht is macht over uzelf en beheersing van uw emoties. Het resultaat is de triomf van de wil. En als uw emoties u meeslepen in uw huiselijk leven, dan mag dit geen invloed hebben op uw werk, en minder naarmate uw functie belangrijker is. Zo vermijdt men op een beschaafde wijze onaangenaamheden en verhoogt men zijn aanzien.

zelfbeheersing

Gracián. Een afgerond mens

              

‘Een mens wordt onvolkomen geboren. Elke dag polijst hij verder aan zijn persoonlijkheid en vaardigheden tot hij het punt heeft bereikt dat zijn deugden en talenten tot in de perfectie zijn geslepen. Tekenen hiervan zijn de welomlijndheid van de smaak, de helderheid van de redenering, de rijpheid van het oordeel, en de zuiverheid van het streven. Sommigen bereiken die perfectie nooit, altijd ontbreekt het hun nog aan iets; anderen doen er lang over. Een afgerond man, wijs in zijn uitlatingen, verstandig in zijn daden, krijgt toegang tot de uitgelezen kring van wijze mensen die hem graag daarin opnemen’.

N.B. Een waardig voorbeeld van streven naar het betere ik in de zeventiende eeuw, wat door ons navolging verdient!

waarnaar we streven …

Blog 115. Gracián. In spanning houden


Maxime 3. In spanning houden.


‘De verwondering over het onverwachte leidt tot achting bij het slagen van een onderneming. Met open kaart spelen is onelegant en dient geen enkel doel. Wie niet meteen zijn opzet laat blijken, houdt de spanning erin, vooral als men door een hoge positie de algemene belangstelling trekt. Alles lijkt dan geheimzinnig, en deze mysteriositeit wekt ontzag. Zelfs als men zich bloot geeft, moet men vertrouwelijkheid schuwen, zoals men ook in de omgang niet iedereen alles maar vertelt. Behoedzaam zwijgen is het toevluchtsoord van de wijsheid. Een uitgesproken voornemen roept nooit achting op, maar eerder afkeuring, en bij een ongunstige afloop is men dubbel ongelukkig. Volg daarom de goddelijke werkwijze na en houd de mensen in onzekerheid en spanning’.


N.B. In onze ideale samenleving van transparantie en communicatie komt dit als lichtelijk machiavellistisch over. Edoch de stelling blijft een kern van waarheid bevatten.

mysteriositeit